زندگينامه عطار نيشابورى ( فارسى ) — الصفحة ١٤٤

آثار عطار

ذكر او خواهد آمد به خود زده است و از دروغها و لافهاى شگفت است كه او به خود بسته .

گويا عطار بجز تذكرة الاولياء آثار ديگرى و از آن جمله مكاتيبى به نثر فارسى داشته است چنان كه در كتابخانهء دولتى برلن سفينه‌اى هست كه در آن نامه‌اى از عطار نوشته‌اند و در صدر آن چنين نوشته‌اند : « صورت مكتوب شيخ المشايخ شيخ فريد الدين عطار » و آغاز آن نامه اين جمله است :

« بعد حمد اللّه كه موجود نيست . . . و درود بر رسول كه مسعود نيست . . . » « 1 »

در اشعار فريد الدين عطار بجز معانى بسيار دل‌انگيز شيوا كه در عالم تصوف و اخلاق و عرفان و حكمت و سلوك جهانى از انديشه‌هاى تابان در دل دارد فوايد لغوى هم بسيارست . در فرهنگهايى كه اشعارى در شواهد لغات مشكل آورده‌اند به سخن او بسيار استشهاد كرده‌اند و آنچه من يافته‌ام بدين گونه است :

در كلمهء آسيون به معنى سرگشته و حيران مانند آس در فرهنگ رشيدى :

چه چيزى كين همه آسيون از تست * كه بىتو زندگانى من از تست

در كلمهء اشناب به معنى شنا در فرهنگ رشيدى و سرورى :

زمين را خون چنان غرقاب مىكرد * كه ماهى زمين اشناب مىكرد

در كلمهء اشك به معنى قطره در فرهنگ رشيدى و جهانگيرى :

چنان شد جور در ايام او كم * كه اشكى در ميان بحر قلزم

در كلمهء بر تنك به معنى زير تنك و تنك دوم گهواره و زين ستور كه بر روى تنك نخستين بندند در فرهنگ رشيدى :

چو طفلان دست از بر تنك بگشاد * صهيل از چهرهء شبرنگ بگشاد

( 1 ) - فهرست كتابهاى خطى فارسى كتابخانهء پادشاهى برلن از ويلهم پرچ ، برلن 1888 ص 154 Verzeichniss der Persischen Handschrifen ( Die Handschrifter Verzeichnisse der Koniglischen Bibliothek zu Berlin ) von Wilhelm Pertsch , Berlin 1888 . P . 154