زندگينامه عطار نيشابورى ( فارسى ) — الصفحة ١٤٣

آثار عطار

2 ) الهىنامه 6700 بيت

3 ) پندنامه 850 بيت

4 ) خسرونامه 8000 بيت

5 ) ديوان 10000 بيت

6 ) مختارنامه 5000 بيت

7 ) مصيبت‌نامه 7000 بيت

8 ) منطق الطير 4600 بيت

و اگر چنين پنداريم كه جواهرنامه و شرح القلب كه از ميان رفته هريك پنج هزار بيت داشته است روى هم رفته وى بيش از پنجاه و پنج هزار بيت نگفته است و پيداست كه رقم صدهزار يا صد و بيست هزار بسيار مبالغه‌آميز است و مانند مبالغهاى ديگريست كه در حق او كرده‌اند . نسخه‌اى به نام كليات عطار در چاپخانهء نولكشور در لكنهو به سال 1872 ميلادى چاپ شده كه بعضى از اين مثنويها كه از او نيست جزو آنهاست . كسانى كه گفته‌اند وى صد كتاب داشته از آنجاست كه عطار ديگر كه لسان الغيب و مظهر العجائب و بىسرنامه و اشترنامه و ترجمة الاحاديث يا مواعظ و هيلاج‌نامه و جواهر الذات و غيره را گفته است مىگويد :

ز بحر علم دارم صد كتب من * درو بنهاده‌ام اسرار لب من

اما اينكه دولتشاه گويد ديوان او چهل هزار بيت بوده و دوازده هزار رباعى داشته است پيداست كه درست نيست و ديوان او نزديك ده هزار بيت و رباعيات وى به تصريح او پنج هزار بيت است . اين نكتهء ديگر كه دولتشاه گويد در آخر عمر ترك اشعار كرده بود و اگر نوادرى دست مىداد رباعى مىگفت نيز درست نيست زيرا كه چنان كه دربارهء زندگى او آورده‌ام پيداست كه تا هشتاد سالگى غزل مىگفته است . اما اينكه برخى ديگر نوشته‌اند 710 كتاب را خوانده است از جمله افتراهايى است كه عطار ديگر يعنى گويندهء مظهر العجائب و غيره كه پس از اين