فتح السبل ( فارسى ) — الصفحة ٩٥

[ نقل كلام ابن ابى الحديد ]

نمىنمود . و گناهكاران را لعن نمىفرمود چنان كه در حقّ قاتل فرموده : « وَ غَضِبَ اللَّهُ [ عَلَيْهِ ] وَ لَعَنَهُ » « 1 » .

و مراد حق تعالى از كلمهء « لَعَنَهُ » در آيه ، امر فرمودن ماست به لعن قاتل و بر تقديرى كه اين مراد نباشد بر ما خواهد بود كه لعن كنيم او را براى اينكه خدا او را لعن كرده .

آيا كسى را كه خدا لعن كرده باشد بر ما نيست كه پيروى خداوند خود كنيم . چنين حكمى را عقل تجويز نمىكند ، بلكه هر كس را خدا مدح كرده باشد بر ماست كه مدح كنيم و هر كه را مذمّت كرده باشد بر ماست كه مذمّت كنيم و حق تعالى فرموده :

« هَلْ أُنَبِّئُكُمْ بِشَرٍّ مِنْ ذلِكَ مَثُوبَةً عِنْدَ اللَّهِ مَنْ لَعَنَهُ اللَّهُ » « 2 » .

و فرموده : « رَبَّنا آتِهِمْ ضِعْفَيْنِ مِنَ الْعَذابِ وَ الْعَنْهُمْ لَعْناً كَبِيراً » « 3 » .

و فرموده : « وَ قالَتِ الْيَهُودُ يَدُ اللَّهِ مَغْلُولَةٌ غُلَّتْ أَيْدِيهِمْ وَ لُعِنُوا بِما قالُوا » « 4 » .

و كسى چگونه مىگويد كه خدا به مكلّف خواهد گفت كه چرا لعن كردى ، آيا اين كس نمىداند كه حق تعالى امر به ولايت اوليا و عداوت اعدا هر دو كرده ؟ پس چنان كه از « تولّى » مىپرسد ، از « تبرّى » نيز سؤال مىكند ، نبينى كه يهودى هرگاه مسلمان شود بعد از تلفظ به شهادتين به او بايد گفت كه بگو برائت و بيزارى مىجويم از هر دين كه غير از دين اسلام باشد . و لا بدّ است كه برائت جويد براى اينكه عمل تمام نمىشود الّا به برائت .

آيا صاحب اين كلام ، قول شاعر را نشنيده كه گفته :

تودّ عدوّى ثمّ تزعم انّنى * صديقك ، انّ الرّأى عنك لعازب

چه مودّت دشمن سبب خروج از ولايت دوست است ، و چون مودّت باطل شود چيزى سواى برائت باقى نمىماند ، چه اجماع مسلمين واقع است كه درجهء متوسط

( 1 ) . نساء ( 4 ) 93 . ( 2 ) . مائده ( 5 ) 60 . ( 3 ) . احزاب ( 33 ) 68 . ( 4 ) . مائده ( 5 ) 64 .