مكاشفات رضوى ( شرح مثنوى مولانا جلال الدين محمد بلخى ) 0 فارسى ) — الصفحة ٨٠

ذكر دانش خرگوش و بيان فضيلت و منافع دانش

قوله :

گر به صورت آدمى انسان بُدى * احمد و بو جهل خود يكسان بُدى

اشارت [ است ] به حديث : « انّ اللّه لا ينظر الى صوركم بل ينظر الى أعمالكم « 1 » . »

قوله :

شد سرِ شيران عالم جمله پست * چون سگ اصحاب را دادند دست

كنايه از گرويدن است . گويا دستى كه به دامان ، اصحاب كهف را از غيب آن دست يافت . پس فاعل دادند ، كاركنان قضا و قدر باشند .

قوله :

چه زيانستش از آن نقش نَفور * [ چونكه جانش غرق شد در بحر نور ]

يعنى ، صورت سگ پيداست .

ذكر دانش خرگوش و بيان فضيلت و منافع دانش

ذكر دانش خرگوش و بيان فضيلت و منافع دانش

قوله :

آدمى را زين هنر بيچاره گشت * [ خلق درياها و خلق كوه و دشت ]

يعنى ، مسخّر گرديد .

قوله :

آدمى را دشمنان پنهان بسيست * [ آدمىّ با حذر عاقل كسيست ]

چه دشمن ظاهر از غير جنس او كه از خوف او پنهان شده‌اند و چه دشمنان باطن از جنس او كه اغوا كنند و چه نفس آدمى كه اعداى عدو اوست .

قوله :

[ خلق پنهان زشتشان و خوبشان ] * مىزند در دل به هر دم كوبشان

يعنى ، خوبى و بدى در مردم پنهان است و در وقت ظهور اثر ، پيدا و آشكارا مىشود .

پس كوب ، به معنى صدمه باشد .

قوله :

خارْخارِ وحيها و وسوسه * از هزاران كس بوَد نى يك‌كسه

خطرهء شيطانى را وسوسه گويند ؛ يعنى از وجود موسوس ، عالم پر است .

( 1 ) نك : احاديث مثنوى ؛ ص 59 . « هرآينه خداى به ظواهر شما نمىنگرد ، بلكه به كردارهايتان مىنگرد . »