مكاشفات رضوى ( شرح مثنوى مولانا جلال الدين محمد بلخى ) 0 فارسى ) — الصفحة ٧٨٥

[ رفتن پسران سلطان به حكم ] . . .

[ رفتن پسران سلطان به حكم ] . . .

[ رفتن پسران سلطان به حكم ] . . .

قوله :

كمترين عيب مصوّر در خيال * [ چون پياپى بينيَش آيد ملال ]

الى البيتين « 1 » ؛ هرگاه فكر و انديشه كه از غيب بر دل وارد شود و صورت آن محسوس نگردد و باعث ملال طبع گردد ، زادن چندين آلات از بىآلت و ظهور چندين صور از اين صورت ، چرا موجب حيرت نباشد !

قوله :

هيچ مانَد اين مؤثّر با اثر * [ هيچ مانَد بانگ و نوحه با ضرر ]

از مؤثّر ، هجر و وصال ؛ و از اثر ، گوناگون خيال خواسته كه مشاكلت ميان هجر و وصال به آلاتى كه بر آن هر دو متفرّع مىگردد ، متحقّق نيست ؛ زيرا كه آن هر دو بىصورت است و خيالات صورت دارد ؛ مثلا نوحه كه اثر ضرر است ، صورت دارد و ضرر كه مؤثّر آن نوحه است ، صورتى ندارد .

قوله :

اين مَثَل نالايقست اى مُستَدِلّ * [ حيلهء تفهيم را جَهدُ المُقِل ]

مىگويد كه ، بىصورتى حقّ و صورت مخلوق را بر بىصورتى ضرر صورت و نوحه سنجيدن ، ناموجّه است ؛ زيرا كه هرچه هست - بالفعل يا بالقوّه - از صورت و يقين منزّه نباشد .

قوله :

صورتِ فكرست بر بامِ مَشيد * [ و آن عمل چون سايه بر اركان پديد ]

دل صاحب فكر ، مشيد است .

قوله :

[ فعل بر اركان و فكرت مُكتَتَم ] * ليك در تأثير و وصلت دو به هم

هرچند فكر ، مكتوم و مستور است ، فعل آن فكر كه عبارت از ظهور باشد ، بر منصّهء اركان و اجسام از فكر منفك نباشد .

قوله :

خود ازو يابد ظهور انكارِ او * [ نيست غيرِ عكسْ خود اين كارِ او ]

( 1 ) مقصود ، بيت زير است : حيرتِ محض آردت بىصورتى * زاده صد گون آلت از بىآلتى