مكاشفات رضوى ( شرح مثنوى مولانا جلال الدين محمد بلخى ) 0 فارسى ) — الصفحة ٧٤٢

[ داستان آن شخص كه بر در سرايى ] . . .

محلّ استقرار درياست .

قوله :

هَى ز چه معلوم گردد اين ز بعث * [ بعث را جو ، كم كن اندر بعث بحث ]

اى ، به موت اختيارى .

قوله :

كى نظاره اهلِ به خريدن بوَد * [ آن نظارهء گول گرديدن بوَد ]

در معنى مصرع مؤخّر ، مقدّم است و معنى به سه وجه مىتوان گفت :

يكى آنكه ) نظارهء گول و احمق و ديدن او متاع سوداگر را در اصل ، ديدن نباشد و بر تقديرى كه ديدن به مثل ديدن خريداران خواهد بود ؛

دوم آنكه ) ديد احمق نديدن است ؛ بلكه برابر گرديد و بر زه قدم زدن است ؛

سوم آنكه ) ديدن او خالى از كجى نباشد . در اين صورت لفظ گر را كه ( به كاف فارسى و راء مهمله ) است ( به كاف عربى و زاء مثلثهء عجمى ) بايد خواند كه به معنى كج باشد .

اين داستان مربوط است بدان كه ، كارى براى خدا بايد كرد ؛ چنانچه مطرب بر در سراى خالى براى خدا سحور مىزد .

[ داستان آن شخص كه بر در سرايى ] . . .

[ داستان آن شخص كه بر در سرايى ] . . .

قوله :

هر شكستى نزد من فيروز « 1 » شد * [ جمله شبها پيشِ چشمم روز شد ]

يعنى ، ديد مرا بر ديد خود قياس مكن .

قوله :

بس سراىِ پُر ز جمع و انبهى * [ پيشِ چشمِ عاقبت‌بينان تهى ]

الخ ؛ مثلا براى دنيا كه محل كثرت است ، در نظر صاحب ديد وجود ندارد .

قوله :

هركه را خواهى تو در كعبه بجو * [ تا برويد در زمان او پيشِ رو ]

وسعت خود را و دوستان دوست را در كعبهء دل و درون كعبه طلب كن [ تا ] حاضر يا بى .

قوله :

صورتى كو فاخر و عالى بوَد * [ او ز بَيْتُ اللّه كى خالى بوَد ]

( 1 ) در نسخهء ق : پيش من پيروز .