مكاشفات رضوى ( شرح مثنوى مولانا جلال الدين محمد بلخى ) 0 فارسى ) — الصفحة ٧٠٠

[ قصّهء اهل ضروان و حسد ايشان ] . . .

قوله :

چه بُزان كان شهوت او را بُز گرفت * بُز گرفتن گيج را نبْوَد شگفت

بز گرفتن ، هزل گرفتن و تمسخر كردن [ بود ] . شيخ فريد الدين عطار گويد :

ديگران را آن يكى مىگفت سخت * بُز گرفتى تو مرا اى شوربخت

قوله :

[ حقِّ تعالى داد ميزان را زبان ] * هين ز قرآن سورهء رحمان بخوان

قال اللّه تعالى : « وَ أَقِيمُوا الْوَزْنَ بِالْقِسْطِ وَ لا تُخْسِرُوا الْمِيزانَ . » « 1 » يعنى ، عدل و انصاف كنيد و زبان ترازو راست سازيد و كم مكنيد ميزان را .

[ قصّهء اهل ضروان و حسد ايشان ] . . .

[ قصّهء اهل ضروان و حسد ايشان ] . . .

قوله :

جمله جُستى بازماندى از همه * [ صيدِ گرگانند اين ابله رَمه ]

طالب حريص هركجا تا گمانى بشنيد ، آنجا دويد و ندانست كه هركه يك جاست ، همه جاست . هرجايى هيچ خانه . يا حال شيخ گول‌گير بيان مىكند كه مىخواهد همه مريد او باشند . در مصرع ثانى ، شقّ اخير بخواهند .

قوله :

چون بكارى در زمين اصل كار * [ تا برويد هريكى را صد هزار ]

قال اللّه تعالى : « مَثَلُ الَّذِينَ يُنْفِقُونَ أَمْوالَهُمْ فِي سَبِيلِ اللَّهِ كَمَثَلِ حَبَّةٍ أَنْبَتَتْ سَبْعَ سَنابِلَ فِي كُلِّ سُنْبُلَةٍ مِائَةُ حَبَّةٍ وَ اللَّهُ يُضاعِفُ لِمَنْ يَشاءُ وَ اللَّهُ واسِعٌ عَلِيمٌ . » « 2 »

قوله :

[ آن‌چنان دلها كه بُدشان ما و من ] * نعتشان شد بَلْ « أَشَدُّ قَسْوَةً »

كما قال اللّه تعالى : « ثُمَّ قَسَتْ قُلُوبُكُمْ مِنْ بَعْدِ ذلِكَ فَهِيَ كَالْحِجارَةِ أَوْ أَشَدُّ قَسْوَةً . » « 3 »


( 1 ) الرّحمن ( 55 ) آيهء 9 [ ترجمهء آن در متن آمده است ] . ( 2 ) البقرة ( 2 ) آيهء 261 : « مثل آنان كه مال خود را در راه خدا انفاق مىكنند ، مثل دانه‌اى است كه هفت خوشه برآورد و در هر خوشه‌اى صد دانه باشد . خدا پاداش هركه را بخواهد ، چند برابر مىكند . خدا گشايش‌دهنده و داناست . » ( 3 ) همان ، آيهء 74 : « پس از آن دلهاى شما چون سنگ ، سخت گرديد ، حتّى سخت‌تر از سنگ . »