مكاشفات رضوى ( شرح مثنوى مولانا جلال الدين محمد بلخى ) 0 فارسى ) — الصفحة ٦١٢

آزاد شدن بلقيس از مُلك . . .

اى بىغمان ، برخيزيد و عاشق شويد . آن عشق ، بوى يوسف [ ع ] است ؛ پس دريابيد آن بوى را .

قوله :

منطق الطّير سليمانى بيا * [ بانگ هر مرغى كه آيد مى سرا ]

خطاب با سخن [ است ] . چون چندين بيت عربى انشا كرد ، مدد مىطلبد از سخن [ كه ] به هر لسانى راز عشق بيان تواند كرد .

قوله :

مرغ جبرى را بيان « 1 » جبر كو * [ مرغ پراشكسته را از صبر گو ]

الخ ؛ يعنى ، قائل را خريد موم مرا خواهد بود . اما مرا از مرغ پرشكسته قابل اختيار است كه طريق اجابت از دست ندهد و به تقصير اعتراف نمايد و گويد از پرشكستگى ، يعنى از تصور همت خود را از پرواز بازمانده‌ام .

آزاد شدن بلقيس از مُلك . . .

آزاد شدن بلقيس از مُلك . . .

قوله :

[ چونكه بلقيس از دل و جان عزم كرد ] * بر زمانِ رفته هم افسوس خورد

كما قال اللّه تعالى : « قالَتْ رَبِّ إِنِّي ظَلَمْتُ نَفْسِي . » « 2 » گفت بلقيس : به‌درستى كه زيان كردم بر نفس خود ( از آفتاب‌پرستى ) .

قوله :

آنكه گويد راز « قالَتْ نَمْلَةٌ » * [ هم بداند راز اين طاق كهن ]

اشارت [ است ] به آيهء : « قالَتْ نَمْلَةٌ يا أَيُّهَا النَّمْلُ ادْخُلُوا مَساكِنَكُمْ لا يَحْطِمَنَّكُمْ سُلَيْمانُ وَ جُنُودُهُ . » « 3 » حطم ، پايمال كردن .

قوله :

[ عبرت جانش شود آن تخت ناز ] * همچو دلق و چارقى پيش اياز

( 1 ) در نسخهء ق : زبان . ( 2 ) النّمل ( 27 ) آيهء 44 [ ترجمهء آن در متن آمده است ] . ( 3 ) همان ، آيهء 18 : « مورچه‌اى گفت : اى مورچگان ، به لانه‌هاى خود برويد تا سليمان و لشكريانش شما را بىخبر درهم نكوبند . »