مكاشفات رضوى ( شرح مثنوى مولانا جلال الدين محمد بلخى ) 0 فارسى ) — الصفحة ٥٩٠

[ با خويش آمدن عاشق بىهوش ] . . .

قوله :

پس چه باشد عشق ؟ درياى عدم * [ درشكسته عقل را آنجا قدم ]

زيرا كه هرچه گوشى باشد ، آن نباشد . لهذا معبّر شود به درياى عدم .

قوله :

[ من چو با سوداييانش محرمم ] * روز و شب اندر قفص در مىدمم

يعنى ، چنانچه در قفص دم فرا نگيرد ، همچنين بيان حقيقت عشق ميسّر نگردد .

قوله :

سخت مست و بىخود و آشفته‌اى * [ دوش اى جان بر چه پهلو خفته‌اى ]

مولوى را خطاب است با جان خود .

قوله :

[ چون ز راز و ناز او گويد زبان ] * يا جميلَ السّرّ « 1 » خواند آسمان

اين مصرع را دو قسم معنى توان گفت : يكى آنكه ) آسمان هرگاه اسرار عشق از زبان بشنود ، بدانكه سرّ عشق و عاشقى چه پايه دارد ! [ دوم آنكه ] از راه عظمت و جلالت اسرار ، خطاب كند به عشق و گويد : تو جميل السترى ؛ با آن كه مرا در بيان اسرار ناتمام و ژاژخا داند و از راه تنزّه و پاكى به عشق خطاب كند كه سرّ تو جميل است ، آنچه اين عاشق گويد در خور شأن توست ؛ فافهم .

قوله :

ستر چه در پشم و پنبه آذرست * [ تا همىپوشيش او پيداترست ]

به طريق استعجاب مىگويد كه ستر مگر آتش است در پنبه !

قوله :

چون بكوشم تا سِرش پنهان كنم * [ سر برآرد چون عَلَم كاينك منم ]

يعنى ، وجود مطلق به خود ظاهر است نه به تعريف « لأنّه منزّه عن التّعريف » و ظاهرى اين‌چنين به هيچ حال پوشيده نشود .

( 1 ) در نسخهء ق : السّتر .