مكاشفات رضوى ( شرح مثنوى مولانا جلال الدين محمد بلخى ) 0 فارسى ) — الصفحة ٥٨٠

[ عذر گفتن كدبانو ] . . .

ملك بر فلك تازد .

در تمثيل صابر شدن مؤمن

در تمثيل صابر شدن مؤمن

قوله :

همچو پيلم بر سرم زن زخم و داغ * [ تا ببينم خواب هندوستان و باغ ]

الخ ؛ از هندوستان ، عالم فانى مراد است . چنان كه پيل ملك هند را وطن ساخته ، طبع انسان نيز به عالم ناسوت رخت انداخته و غير آن ديگر نپرداخته .

قوله :

چونكه « 1 » انسان در غنا طاغى شود * [ همچو پيلِ خوابْ بين ياغى شود ]

اشارت [ است ] به آيهء : « كَلَّا إِنَّ الْإِنْسانَ لَيَطْغى أَنْ رَآهُ اسْتَغْنى . » « 2 »

[ عذر گفتن كدبانو ] . . .

[ عذر گفتن كدبانو ] . . .

قوله :

چون بنوشيدم جهاد آذرى * [ پس پذيرا گشتم و اندر خورى ]

أى ، قبول كردم استعداد حرارت غريزى را .

قوله :

زين دو جوشش قوّت حسّها شدم * [ روح گشتم پس ترا استا شدم ]

يعنى ، از اين دو جوش ، حسّهاى ظاهر و باطن مرا قوّت حاصل شد .

قوله :

در جمادى گفتمى زان مىدوى * [ تا شوى علم و صفات معنوى ]

يعنى ، كدبانو مىگويد كه در حالت انتقال از جماديت با خود چنين مىگفتم كه از اين انتقال ، صاحب دانش مىشوى و آماده و شايستهء صفات حميده مىگردى .

قوله :

چون شدى تو « 3 » روح پس بار دگر * [ جوش ديگر كن ز حيوانى گذر ]

( 1 ) در نسخهء ق : زانكه . ( 2 ) علق ( 96 ) آيات 6 - 7 : « حقّا كه آدمى نافرمانى مىكند ، هرگاه كه خويشتن را بىنياز بيند . » ( 3 ) در نسخهء ق : شدم من .