مكاشفات رضوى ( شرح مثنوى مولانا جلال الدين محمد بلخى ) 0 فارسى ) — الصفحة ٥٧٨

[ جواب گفتن مهمان ايشان را ] . . .

اهل سخا جزاى عمل را يقينا حق مىدانند ؛ از اين جهت در بذل امساك نمىكنند . و بخيلان جازم ندارند ، از اين جهت صرفهء مال كنند .

قوله :

[ اندر « ألهاكم » بجو اين را كنون ] * از پس « كُلا » پسِ « لَوْ تَعْلَمُونَ »

اشارت [ است ] به آيهء : « أَلْهاكُمُ التَّكاثُرُ حَتَّى زُرْتُمُ الْمَقابِرَ كَلَّا سَوْفَ تَعْلَمُونَ ثُمَّ كَلَّا سَوْفَ . . . » « 1 » الخ . مشغول كرد شما را فخر كردن بسيارى قوم با بسيارى مال و اولاد تا حدّى كه آمديد به گورستان ( يعنى مرديد و آمديد به مقابر ) نه چنين بايد ( كه همّت عاقل مصروف دنيا شود و آخرت فراموش كند ) زود باشد كه بدانيد ( عاقبت تكاثر و تفاخر ) .

قوله :

[ عاشقِ آنم كه هر آن آنِ اوست ] * عقل و جان جاندار يك مرجانِ اوست

از مرجان ، لب معشوق مراد است .

قوله :

من نه لافم ور بلافم همچو آب * [ نيست در آتش‌كُشىام اضطراب ]

حضرت [ مولوى ] بالا فرمودند كه : از گمان و از يقين بالاترم / . . .

اينجا مىفرمايند كه ، آن قول را لاف مدان و بر تقديرى كه لاف هم باشد ، سزاوار است مرا لاف زدن ؛ زيرا كه موصوفم به صفت آب كه در كشتن آتش اضطرابى ندارد .

همچنين مرا در فرونشاندن آتش انكار تو اضطراب نباشد .

قوله :

چون بدزدم چون حفيظ مخزن اوست * [ چون نباشم سخت‌رو پشت من اوست ]

يعنى ، لاف زدن و دزد لاف زنى دزدى است و دزدى و خيانت از من نيايد ؛ زيرا كه حافظ مخزن غيب حقّ تعالى را مىدانم . پس گفتهء من لاف نباشد . و اين تقرير در صورتى است كه لفظ بدزدم « به باى موحده » خوانده شود . و اگر « به نون » خوانند ، معنى چنين باشد كه ، گفته‌هاى من خواه لاف باشد از آن مخزن كه حقّ تعالى حافظ آن است و چون حافظ خزانه با من يار است ، با او سروكار چرا ندارم ؟ و ابيات آينده همين معنى را تأييد مىبخشد .

( 1 ) التّكاثر ( 102 ) آيات 1 - 5 [ ترجمهء آن در متن آمده است ] .