مكاشفات رضوى ( شرح مثنوى مولانا جلال الدين محمد بلخى ) 0 فارسى ) — الصفحة ٥٧١

[ درآمدن عاشق لاابالى در بخارا ] . . .

قوله :

گر دَم خُلع و مُبارا مىرود * [ يد مبين ، ذكر بخارا مىرود ]

مبارات در اصطلاح فقها ، بيزارى زوجين و خلع دادن زن مال را به مقابلهء آن بيزارى .

و اين بيت ناظر است به ابيات اوايل داستان . يعنى ، بيزارى عاشق صدر جهان از دوستان كه منع رفتن او به بخارا مىكردند ، به منزلهء مبارات است در طريق عشق‌بازى . و جان فدا كردن او به منزلهء بدل مال است كه خلع باشد . مىفرمايند كه ، اگر اهتمامى در ذكر مسائل رفته و حقايق فقها را نه بيان كرده‌ايم ، بر ظاهر كلام مؤاخذه مكن و تأويل آن را درياب .

تذكار مسائل به سبب ذكر بخارا در ميان آمده كه فقاهت آنجا رواج تمام دارد .

در داستان رو نهادن آن بندهء عاشق سوى بخارا

در داستان رو نهادن آن بندهء عاشق سوى بخارا

قوله :

[ آن بيابان پيش او چون گلستان ] * مىفتاد از خنده او چون گلستان

لفظ ستان به چهار معنى آمده است : اول ) به پشت خوابيدن ؛ دوم ) جاى انبوهى مثل « گلستان » و « هندوستان » اين معنى بدون تركيب گفته نمىشود ؛ و سوم ) مخفف آستان ؛ و چهارم ) بىصبر و بىطاقت . اينجا به معنى اول و چهارم درست مىشود « 1 » .

قوله :

[ رخت عقلت با توَست و عاقلى ] * كز « جُنُوداً لَمْ تَرَوْها » غافلى

اشارت [ است ] به آيهء : « وَ أَيَّدَهُ بِجُنُودٍ لَمْ تَرَوْها . » « 2 » قوّت داد خداى تعالى پيغمبر را به لشكرهاى ملايكه كه شما نمىديديد .

[ درآمدن عاشق لاابالى در بخارا ] . . .

[ درآمدن عاشق لاابالى در بخارا ] . . .

قوله :

همچو [ آن ] مستى كه پرّد بر اثير * مَهْ كنارش گيرد و گويد كه گير

تشبيه مىكند در بخارا درآمدن عاشق را به حال مست لايعقل كه خود را بر آتش زند

( 1 ) شارح در معنى گلستان كه جناس تام مركب است ، تنها معنى ستان را - گزارش كرده و يادآور نشده كه معنى دوّم ، براى ( مصرع اوّل ) و معنى اوّل ، براى ( مصرع دوّم ) است . ( 2 ) التّوبة ( 9 ) آيهء 40 [ ترجمهء آن در متن آمده است ] .