مكاشفات رضوى ( شرح مثنوى مولانا جلال الدين محمد بلخى ) 0 فارسى ) — الصفحة ٥٥٩

[ تشبيه نصّ با قياس ]

از روح قدسى ، ذات محمدى - صلّى اللّه عليه و آله و سلّم - مراد است . يعنى ، هر چه وحى بر سرور عالم نازل شد ، نصّ است ؛ قياس كه نتيجهء عقل جزيى است بدان نرسد .

قوله :

عقل از جان گشت با ادراك و فر * [ روح او را كى شود زير نظر ]

مراد [ از ] جان ، نفس ناطقه است و نفس ناطقه پى شكار روح است كه پرتوى از روح بر آن و پرتوى از آن بر عقل تافته ؛ پس ادراك روح چگونه تواند كرد !

قوله :

[ نوح‌وار ار صدّقى زد در تو روح ] * كو يَم و كو كشتى و طوفان نوح « 1 »

يعنى ، اين همه از نظر شخصى كه به صدمهء روح از قيد جسم برآمد ، محو گردد .

قوله :

عقل اثر را روح پندارد و ليك * [ نورِ خور از قرصِ خور دورست نيك ]

أى ، اثر نفس ناطقه را .

قوله :

ز آن به قرصى سالكى خرسنده « 2 » شد * [ . . . ]

أى ، قرص نان خشك .

قوله :

[ . . . ] * تا ز نورش سوى قرص افگنده « 3 » شد

يعنى ، از نور خورشيد ، آن سالك را سوى قرص خورشيد گذار افتاد .

قوله :

اين‌چنين كس اصلش از افلاك بود * [ يا مبدّل گشت گر از خاك بود ]

يعنى ، سالكى كه به قرص خورشيد درپيوست ، از عالم علوى است نه از عالم سفلى .

قوله :

ليك در كُه مارهاى پرفنند * [ اندرين يَم ماهيها مىكنند ]

( 1 ) در نسخهء ق : كشتى و كو طوفان روح . ( 2 ) همان : خرسند . ( 3 ) همان : افگند .