مكاشفات رضوى ( شرح مثنوى مولانا جلال الدين محمد بلخى ) 0 فارسى ) — الصفحة ٥٣٣

[ بيان آنكه نفس آدمى ] . . .

قوله :

[ بىسبب مر بحر را بشكافتند ] * بىزراعت چاشِ گندم يافتند

چاش ، ( به جيم فارسى ) انبار گندم .

قوله :

دُمّ گاو كشته بر مقتول زن * [ تا شود زنده همان دم در كفن ]

اشارت به قصهء كشتن گاو و زنده شدن مقتول است كه در عهد موسى - على نبيّنا و عليه السّلام - واقع شد و ذكر آن بالا گذشت .

قوله :

كشف اين نه ازْ عقل كارافزا شود * [ بندگى كن تا ترا پيدا شود ]

أى ، كشف آنكه معجزات انبيا و كرامات اوليا نه بوجود اسباب ظاهر است ، مدرك عقل چيزى نگردد كه مبارزات فلسفيانه خو كرده ؛ بلكه موقوف است بر صفاى جوهر جان و جلاى آينهء دل .

قوله :

اين سياه و اين سفيد « 1 » از قدر يافت * [ . . . ]

أى ، سفيد و سياهى كه انشاء كرده عقل جزء است .

قوله :

[ . . . ] * زان شبِ قدرست كاختروار تافت

از شب قدر ، عقل كلّ مراد است .

قوله :

[ گر بُدى جان زنده بىپر تو كنون ] * هيچ گفتى كافران را « ميّتون »

اشارت [ است ] به آيهء : « وَ ما أَنْتَ بِمُسْمِعٍ مَنْ فِي الْقُبُورِ » « 2 » . حاصل آنكه ، كفار مدفون‌اند ، به آزار تو كى مىشوند .

قوله :

هين بگو كه ناطقه جُو مىكَند * [ تا به قرنى بعد ما آبى رسد ]

مولوى خطاب به خود مىفرمايند كه ، پند بايد گفت ؛ زيرا كه پند گفتن به منزلهء جوى

( 1 ) در نسخهء ق : سپيد . ( 2 ) فاطر ( 35 ) آيهء 22 : « و تو نمىتوانى سخن خود را به مردگانى كه در گور خفته‌اند بشنوانى . »