مكاشفات رضوى ( شرح مثنوى مولانا جلال الدين محمد بلخى ) 0 فارسى ) — الصفحة ٥٢٧

[ رفتن هر دو خصم نزد ] . . .

قوله :

ديد يوسف آفتاب و اختران * [ پيش او سجده‌كنان چون چاكران ]

اشارت [ است ] به آيهء : « رَأَيْتُ أَحَدَ عَشَرَ كَوْكَباً وَ الشَّمْسَ وَ الْقَمَرَ رَأَيْتُهُمْ لِي ساجِدِينَ . » « 1 »

قوله :

[ چون درافكندند يوسف را به چاه ] * بانگ آمد سمع او را از إله

اشارت [ است ] به آيهء : « وَ أَوْحَيْنا إِلَيْهِ لَتُنَبِّئَنَّهُمْ بِأَمْرِهِمْ هذا وَ هُمْ لا يَشْعُرُونَ . » « 2 »

قوله :

لقمهء حكمت « 3 » كه تلخى مىنهد * [ گلشكر آن را گوارش مىدهد « 4 » ]

از لقمهء تلخ ، بلا خواسته و از گل شكر ، صبر .

قوله :

هركه خوابى ديد در روز ألست * [ مست باشد در رهِ طاعات مست ]

خواب راحت است . پس خواب ديدن روز ألست ، عبارت است از راحت يافتن از خطاب : « أَ لَسْتُ بِرَبِّكُمْ . » « 5 » هركه را اين راحت ارزانى داشتند ، مست ألست باشد .

قوله :

ز آرزوى ناقه صد ناقه بَرو * [ مىنمايد كوه پيشش تار مو ]

و از ناقه ، بلا [ خواسته ] كه خاص ، در طلب آن جان مىدهند .

قوله :

[ در ألست آن كو چنين خوابى نديد ] * اندرين دنيا نشد بنده « 6 » مريد

أى ، روى نياز به آستان نياورد .

( 1 ) يوسف ( 12 ) آيهء 4 : « در خواب يازده ستاره و خورشيد و ماه ديدم ، ديدم كه سجده‌ام مىكنند . » ( 2 ) همان ، آيهء 15 : « به او وحى كرديم كه ايشان را از اين كارشان آگاه خواهى ساخت و خود ندانند . » ( 3 ) در نسخهء ق : حكمى . ( 4 ) شارح بدون آوردن مصرع دوّم ، لغتى را از آن - موجزا - توضيح داده است . ( 5 ) الأعراف ( 7 ) آيهء 172 : « آيا من پروردگارتان نيستم ؟ » ( 6 ) در نسخهء ق : + و .