مكاشفات رضوى ( شرح مثنوى مولانا جلال الدين محمد بلخى ) 0 فارسى ) — الصفحة ٥١٧

مخفى بودن آن درختان از چشم خلق

هفت مرد گشته‌اند و امام طلب نموده‌اند ؛ زيرا كه ابدال سبعه تابع قطب‌اند و دقوقى قطب وقت بود كه او را به امامت اختيار كردند .

اين دو توجيه بر سبيل احتمال به تقديم رسيد ، و گرنه اولى آن است كه به مقتضاى : « وَ ما يَعْلَمُ جُنُودَ رَبِّكَ إِلَّا هُوَ » « 1 » ، چنان گفته شود كه سرّى از اسرار عالم غيب بر آن عارف كامل منكشف شد . بيان آن اگر در اين مقام لازم مىشد ، حضرت مولوى بيان مىفرمودند . كار در جاى ديگر است كه دقوقى براى اهل كشتى دعا كرد و آن هفت تن مخفى شدند ، چنانچه پيشتر بر تو واضح خواهد شد .

[ نمودن مثال هفت شمع سوى ساحل ]

[ نمودن مثال هفت شمع سوى ساحل ]

قوله :

خيره گشتم خيرگى هم خيره گشت * [ موجِ حيرت عقل را از سرگذشت ]

مقصود و مبالغه است كه مرا حيرت از جا برد و حيرت مرا هم حيرت از جا ربود .

مخفى بودن آن درختان از چشم خلق

مخفى بودن آن درختان از چشم خلق

قوله :

[ بانگ مىآمد ز غيرت بر شجر ] * چشمشان بستيم « كَلَّا لا وَزَرَ »

قال اللّه تعالى : « يَقُولُ الْإِنْسانُ يَوْمَئِذٍ أَيْنَ الْمَفَرُّ كَلَّا لا وَزَرَ إِلى رَبِّكَ يَوْمَئِذٍ الْمُسْتَقَرُّ . » « 2 » مىگويد آدمى : أى كافر مكذّب ، در آن روز كجاست جاى گريختن ؟ پشت و پناهگاهى نباشد كافران را به سوى پروردگار تو . در آن روز قرارگاه خلق به مشيت خداست ، مقرّ هر كس از بهشت و دوزخ .

قوله :

هين بخوان « اسْتَيْأَسَ الرُّسُلُ » اى عمو « 3 » * [ تا به « ظَنُّوا أَنَّهُمْ قَدْ كُذِبُوا » ]

قال - عزّ اسمه : « حَتَّى إِذَا اسْتَيْأَسَ الرُّسُلُ وَ ظَنُّوا أَنَّهُمْ قَدْ كُذِبُوا . » « 4 » يعنى امّتان پيش را مهلت داديم و تأخير كرديم در عذاب تا زمانى كه نوميد شدند پيغمبران از تصرّف بر

( 1 ) المدّثّر ( 74 ) آيهء 31 : « و شمار سپاهيان پروردگارت را جز او نداند . » ( 2 ) القيامة ( 75 ) آيات 9 - 11 [ ترجمهء آن در متن آمده است ] . ( 3 ) در نسخهء ق : حتّى إذا ما استيأس الرّسل بگو . ( 4 ) يوسف ( 12 ) آيهء 110 [ ترجمهء آن در متن آمده است ] .