مكاشفات رضوى ( شرح مثنوى مولانا جلال الدين محمد بلخى ) 0 فارسى ) — الصفحة ٤٩٨

مثل در بيان آنكه حيرت . . . الخ .

يعنى ، سؤال تو را با جواب به توجه حواله كردم ؛ چنانچه آينه‌دار ريش را بريد و [ به ] ريش سفيد حواله كرد .

قوله :

[ دردمندان را نباشد فكر غير ] * خواه در مسجد برو خواهى به دير « 1 »

أى ، به اسلام و كفر تو مرا كار نيست .

[ حكايت ] قوله :

در صحابه كم كسى حافظ بُدى « 2 » * [ گرچه شوقى بود جانشان را بسى ]

در كافى مذكور است كه : « حضرت عمر - رضى اللّه عنه - سورهء بقره را در دو ليفهء سال حفظ كرده . »

قوله :

[ مغز علم افزود كم شد پوستش ] * زانكه عاشق را بسوزد دوستش

چون پوست عاشق ، مغز آن را مىسوزد و نابود مىكند .

قوله :

[ وصف مطلوبى چو ضدّ طالبيست ] * وحى و برق نور سوزان « 3 » نبيست

يعنى ، وحى كه بر انبيا نازل مىشود مانند برق است كه سوزندهء انبياست ؛ به اين معنى كه اوصاف بشرى را سوزانند تا در مقام طالبى برآيند و متّصف به صفات مطلوب شوند .

قوله :

[ جمعِ صورت با چنين معنىِ ژرف ] * نيست ممكن جز به سلطان « 4 » شگرف

اى ، صاحب تمكينى كه غلبهء حال ، او را به تلوين نتواند انداخت . غالبا اشاره به ذات پاك حضرت اسد اللّه الغالب [ ع ] است كه با وجود كشف اسرار معانى ، حفظ صور مبانى بر نهج زينت نزول وحى ، آن حضرت را در ضبط بود .

قوله :

[ اندر استغنا مراعات نياز ] * جمعِ ضدّينست چون گردد دراز

( 1 ) اين بيت در نسخهء ق يافته نشد ، و مصرع اوّل آن از مثنوى جعفرى برگرفته شد . ( 2 ) در نسخهء ق : در صحابه كم بُدى حافظ كسى . ( 3 ) همان : سوزنده . ( 4 ) همان : ز سلطانى .