مكاشفات رضوى ( شرح مثنوى مولانا جلال الدين محمد بلخى ) 0 فارسى ) — الصفحة ٤٩٥

[ اختلاف كردن در چگونگى و شكل پيل ]

قوله :

اندرين گفتن بُدند و موج تيز * [ بر سر كنعان زد و شد ريزريز ]

اشارت است به آيهء : « وَ حالَ بَيْنَهُمَا الْمَوْجُ فَكانَ مِنَ الْمُغْرَقِينَ . » « 1 »

قوله :

نوح گفت اى پادشاه بردبار * [ مرمرا خر مرد و سَيلت برد بار ]

اشارت [ است ] به آيهء : « وَ نادى نُوحٌ رَبَّهُ فَقالَ رَبِّ إِنَّ ابْنِي مِنْ أَهْلِي وَ إِنَّ وَعْدَكَ الْحَقُّ وَ أَنْتَ أَحْكَمُ الْحاكِمِينَ . » « 2 »

قوله :

گفت او از اهل و خويشانت نبود * [ خود نديدى تو سپيدى او كبود ]

اشارت [ است ] به آيهء : « قالَ يا نُوحُ إِنَّهُ لَيْسَ مِنْ أَهْلِكَ إِنَّهُ عَمَلٌ غَيْرُ صالِحٍ . » « 3 »

قوله :

[ گفت بيزارم ز غير ذات تو ] * غير نبْوَد آنكه او شد مات تو

اى ، هركه در ارادت تو فانى شد ، [ غير نباشد ] .

قوله :

[ تو همىدانى كه چونم با تو من ] * بيست چندانم كه با باران چمن

نعم ما قيل :

شكر فيض تو چمن چون كند اى ابر بهار * كه اگر خار و اگر گل همه پروردهء تست

قوله :

زنده از تو شاد از تو عايلى * [ مغتذى بىواسطه و بىحاملى ]

[ عايل ] ، محتاج .

قوله :

متّصل نه منفصل نه اى كمال * [ بلكه بىچون و چگونه و اعتدال ]

يعنى ، غذا دادن تو آن عايل را مجهول الكيفيت است ؛ نه آن را متّصل توان گفت ، نه منفصل . و كمال گفتن حقّ از آن است كه هر كمالى را زوالى است مگر ذات او كه در جنب

( 1 ) هود ( 11 ) آيهء 43 : « ناگهان موج ميان آن دو حايل گشت و او از غرق‌شدگان بود . » ( 2 ) پيشين ، آيهء 45 : « نوح پروردگارش را ندا داد : اى پروردگار من ، پسرم از خاندان من بود و وعدهء تو حقّ است و نيرومندترين حكم‌كنندگان تو هستى . » ( 3 ) پيشين ، آيهء 46 : « گفت : اى نوح ، او از خاندان تو نيست ، او عملى است ناصالح . »