مكاشفات رضوى ( شرح مثنوى مولانا جلال الدين محمد بلخى ) 0 فارسى ) — الصفحة ٤٧٥

قصّهء نواختن مجنون آن سگ را . . .

شكستن صورت بشرى خود را مقدّم كرد بر بت‌شكنى صورى ؛ زيرا كه اين به غايت آسان و آن به غايت مشكل است و بدون آن ، متوجّه شدن به اين سعى بىحاصل .

لفظ كل را در مصرع ثانى ( به كاف عجمى مكسوره ) بايد خواند و اگر ( به كاف عربى مضموم ) خوانده شود ، تقرير معنى چنين بايد كرد كه ، اگر از بند صورت خود رستى ، هر ناقص را كامل مىتوانى كرد با هيچ صورت ، در نظر تو صورت نمايد عين معنى شود .

قوله :

سغبهء صورت شد آن خواجهء سليم * [ كه به دِه مىشد به گفتار سقيم ]

زيرا كه دهقان را به صورت ، آدم ديد و آدم خيال كرد كه به صورت انسان و به معنى شيطان است .

قوله :

[ از كرم دانست آن مرغ حريص ] * دانه را با دام ليكن شد محيص « 1 »

[ محيص ] اى ، محكم و استوار .

قوله :

[ از كرم دانست مرغ آن دانه را ] * غايت حرصست نى « 2 » جود آن عطا

اى ، عطايى كه صياد كرده و دانه در دام ريخته .

قوله :

گر ز شاديهاش « 3 » آگاهت كنم * [ ترسم اى رهرو كه بىگاهت كنم ]

اى ، شاديهاى خواجه .

قوله :

[ مصطفايى كو كه جسمش جان بوَد ] * تا كه « رحمن علم القرآن » بوَد

قال اللّه تعالى : « [ الرَّحْمنُ ] عَلَّمَ الْقُرْآنَ . » « 4 » خداوند بسيار بخش ، بياموخت قرآن مر حبيب خود را .

قوله :

اهل تن را جمله « عَلَّمَ بِالْقَلَمِ » * [ واسطه افراشت در بذل كرم ]

( 1 ) اين بيت در نسخهء ق يافته نشد ، و مصرع اوّل آن از مثنوى جعفرى برگرفته شد . ( 2 ) در نسخهء ق : نه . ( 3 ) همان : شادى خواجه . ( 4 ) الرّحمن ( 55 ) آيات 1 - 2 [ ترجمهء آن در متن آمده است ] .