مكاشفات رضوى ( شرح مثنوى مولانا جلال الدين محمد بلخى ) 0 فارسى ) — الصفحة ٤٦٧

باقى [ قصّهء ] اهل سبا

عبادت عمل واقع شد . يعنى كسانى كه گوساله نپرستيده‌اند ، بكشند كسان خود را از گوساله‌پرستان . اين كشته شدن بهتر است شما را از زندگانى دنيا نزد آفرينندهء شما . ( بعد اين حكم عبدهء عجل به صحرا رفتند و به زانو درآمده ، سرپايش افكندند و هارون با دوازده هزار مرد شمشيرها كشيده بيامد . و از اوّل روز تا وقت استوا تا هفتاد هزار از ايشان بكشت ) . پس خداوند عالم مىفرمايد كه چون فرمان حقّ تعالى قبول كرديد ، توبهء شما پذيرفت . در لطائف قشريه مذكور است كه :

« توبهء بنى اسرائيل قتل نفس بود آشكارا و توبهء خواص اين امّت ، قتل نفس است در نهان‌خانه به رياضات . و اين قتل ، مقطع آرزوها مراد باشد . »

قوله :

خار سه پهلوست « 1 » هر چون كش نهى * [ در خَلَد وز زخم او تو كى جهى ]

نفس را خار سه پهلو خواند و خار سه پهلو به هر پهلو بگردانيد ، بخلد .

قوله :

مكر آن فارِس چو انگيزيد گرد * [ . . . ]

مكر اينجا به معنى قهر و غضب است .

قوله :

[ . . . ] * آن غبارت ز استغاثت دور كرد

يعنى ، قهر الهى چون گرد برانگيخت ، آن گرد و غبار راه استغاثت را مسدود كرد تا از هيچ‌كس فارسى نرسد .

قوله :

[ طعمهء گرگيم و آنِ يار نى ] * هيزم ناريم و آنِ عار نى

چنانچه بو جهل گفت : « اخترت النّار على العار « 2 » . » يعنى ، مرا عار مىآيد در پى كودكى رفتن ؛ چه او برادرزادهء من باشد . بنابرآن نار را اختيار كردم بر عار .

قوله :

حميتى بُد جاهليت در دماغ * [ . . . ]

يعنى ، سوداى جاهليت كه در دماغ داشتند ، مقهوران آن را حميّت مىپنداشتند . كما

( 1 ) در نسخهء ق : سويست . ( 2 ) [ ترجمهء آن در متن آمده است ] .