مكاشفات رضوى ( شرح مثنوى مولانا جلال الدين محمد بلخى ) 0 فارسى ) — الصفحة ٤٢٤

در شكايت قاضى از آفت قضا و جواب نائب او را

نفس تو بد خيانت و گناه كرده ؛ دشمنى با خود [ مكن ] .

قوله :

حرص و كين هست از طباع مختلف * [ . . . ]

اين بيت در اكثر مثنوىها نيست ؛ اگر باشد معنى آن است كه ، كينه و حرص از خواص انسان است .

قوله :

[ . . . ] * مرمرا كه چار ضدّ شد مكتنف « 1 »

اكتناف به دو معنى آمده ، پناه گرفتن ؛ يكسو شدن ؛ اينجا به معنى آخر مراد است .

شيطان مىگويد كه ، چار ضدّ ز من يكسو شد و كين و حرص ندارم ؛ از اين جهت اميدوارم كه بر من ببخشايد . پس اين مصرع مبتدا و بيت آينده خبر او باشد .

قوله :

[ گرگ بيچاره اگرچه گرسنه است ] * متّهم باشد كه او در طنطنه است

طنطنه ، صيت جاه و آوازه .

قوله :

[ از ضعيفى چون نتواند راه رفت ] * خلق گويد تخمه است از لوت زفت

در زبان عرب ، تخمه و بيضه به يك معنى آمده .

[ بازجستن معاويه حقيقت غرض را از ابليس ]

[ بازجستن معاويه حقيقت غرض را از ابليس ]

قوله :

گفته است : الكذب ريب فى القلوب * [ گفت : الصّدقُ طُمأنين طروب ]

فى الحديث : « الكذب ريبة و الصّدق طمأنينة . « 2 » » يعنى ، دل را از دروغ آرام نباشد . و لفظ طمأنين ، حاصل بالمصدر است ؛ يعنى آرامش .

در شكايت قاضى از آفت قضا و جواب نائب او را

در شكايت قاضى از آفت قضا و جواب نائب او را

قوله :

[ گفت اه چون حكم راند بيدلى ] * در ميانِ آن دو عالِم جاهلى

( 1 ) اين بيت در نسخهء ق يافته نشد . ( 2 ) نك : احاديث مثنوى ، ص 65 [ با اندكى تفاوت و همين مضمون ] . « دروغ شك است و راستى آرامش . »