مكاشفات رضوى ( شرح مثنوى مولانا جلال الدين محمد بلخى ) 0 فارسى ) — الصفحة ٤٢١

در وصيّت حضرت رسالت - صلّى اللّه عليه و آله و سلّم - آن بيمار را و دعا . . .

مانند حيوان . و نوع كلّى معقول على كثير متّفقين بالحقائق ؛ مانند انسان . پس حاصل معنى چنين باشد كه ، حيوان از صحبت عاشقان انسان مىگردد .

قوله :

صَفع شاهان خور مخور شهد خسان * [ تا كسى گردى ز اقبال كسان ]

صفع ، سيلى .

قوله :

هركجا بينى برهنه [ و ] بينوا * [ دان كه او بگريختست از اوستا ]

أى ، از عوام .

قوله :

[ گر چنان گشتى كه استا خواستى ] * خويش را و خويش را بنواختى « 1 »

أى ، خود را و اقارب خود را .

قوله :

اين « 2 » جهان شهريست پربازار و كسب * [ تا نپندارى كه كسب اينجاست حَسْب ]

اختلاف است در اينكه بعد از مفارقت نشئهء عنصرى ، روح را كسب كمال هست يا نيست و ترقّى حاصل مىشود يا نه ؟ بعضى قايلند و برخى مىگويند كه :

نيست . جناب مولانا راى فرقهء اوّلى را أقوى و أصوب مىدانند و شيخ ابن عربى نيز بر همين عقيده است ؛ امّا شيخ علاء الدّوله بر عدم كسب و وقوع ترقّى غلوّ دارد ، بعد انتقال .

شيخ محى الدّين ، شيخ علاء الدّوله [ را ] در واقعه ديد و از صورت حال بازپرسيد .

شيخ گفت : معلوم كرديم كه اينجا ترقّى در مراتب كمال نمىباشد . شيخ علاء الدّوله اين واقعه را نقل كرد و گفت كه : حقيقت اعتقاد شيخ ، اكثر ثابت شد ؛ زيرا كه خبر دادن از عدم ترقّى ، عين ترقّى است ؛ يعنى هرچه اينجا نكرده بود ، آنجا معلوم كرد .

قوله :

حق‌ّتعالى گفت كاين كسب جهان * پيش آن كسبست لعب كودكان

اشارت [ است ] به آيهء : « وَ ما هذِهِ الْحَياةُ الدُّنْيا إِلَّا لَهْوٌ وَ لَعِبٌ . » « 3 »

( 1 ) در نسخهء ق : آراستى . ( 2 ) همان : آن . ( 3 ) العنكبوت ( 29 ) آيهء 64 : « زندگانى اين دنيا چيزى جز لهو و لعب نيست . »