مكاشفات رضوى ( شرح مثنوى مولانا جلال الدين محمد بلخى ) 0 فارسى ) — الصفحة ٤٢٠

در وصيّت حضرت رسالت - صلّى اللّه عليه و آله و سلّم - آن بيمار را و دعا . . .

اشارت است به اين حديث : « عن أنس - رضى اللّه عنه - ان رسول اللّه [ قال ] - صلّى اللّه عليه و آله و سلّم : عاد رجلا من المسلمين قد حفت فصار مثل الفرج يعنى خرّمى شده بود آواز او پس گشت آن شخص مثل حوزة فقال : رسول اللّه - صلّى اللّه عليه و آله و سلّم - هل كنت تدعوا اللّه بشىء او تساله ايّاه ؟ قال : نعم . كنت اقول : اللّهم ، ما كنت معاقبى به فى الآخرة فعجله لى فى الدّنيا . فقال : رسول اللّه - ص - سبحان اللّه ، نطبقه و لا نستعينه أ فلا قلت اللّهم ، « آتِنا فِي الدُّنْيا حَسَنَةً وَ فِي الْآخِرَةِ حَسَنَةً وَ قِنا عَذابَ النَّارِ » « 1 » . فدعا اللّه [ . . . ] اللّه به « 2 » . » مشكاة .

قوله :

مؤمنان در حشر گويند آن « 3 » ملك * [ نى كه دوزخ بود راه مشترك ]

در حديث آمده كه : « مؤمنان بعد مشاهدهء دارالسّلام ملايكه را گويند : كريمهء : « [ وَ ] إِنْ مِنْكُمْ إِلَّا وارِدُها » « 4 » ، مرور و عبور بر دوزخ موعود بود . چون است كه ما را گذر بر دوزخ بيفتاد ؟ جواب را مولوى خود بيان مىفرمايند .

قوله :

نى شما گفتيد نافرمانييم « 5 » * [ پيش اوصاف بقا ما فانييم ]

أى ، تابع فرمانيم . و در اكثر نسخ ، قربانى ديده شد . و قربانى به از نافرمانى است .

قوله :

هركجا شمع بلا افروختند * [ صد هزاران جان عاشق سوختند ]

قول ملايكه كه از زبان حقّ تعالى گفتار بندگان به ياد بندگان مىدارند ، تمام شد . از اين بيت تا آخر داستان ، مقولهء حضرت مولوى است . و از شمع بلا ، عشق مراد است .

حاصل معنى و ما به الرّبط آنكه ، سوختگان عشق را مرور بر جهنّم چگونه واقع مىشود ؟ يك بار سوختند و كار خود تمام كردند .

قوله :

جنس را بين نوع گشته در روش * [ عيبها بين عين گشته در رَهِش ]

جنس ، عبارت است از كلّى معقول على كثرين مختلفين فى الحقائق فى جواب ما هو ؛

( 1 ) البقرة ( 2 ) آيهء 201 : « . . . ما را ، هم در دنيا خيرى بخش و هم در آخرت ، و ما را از عذاب آتش نگهدار . » ( 2 ) اين بخش ، آشفته و نابسامان بود ؛ تنها عبارتى كه قرآنى بود ، بدان اشارت شد . ( 3 ) در نسخهء ق : اى . ( 4 ) مريم ( 19 ) آيهء 71 : « و هيچ‌يك از شما نيست كه وارد جهنم نشود . » ( 5 ) در نسخهء ق : ما قربانييم .