مكاشفات رضوى ( شرح مثنوى مولانا جلال الدين محمد بلخى ) 0 فارسى ) — الصفحة ٤١٤

[ خواندن محتسب مست خراب افتاده را به زندان ]

موات ( به فتح ميم ) بر وزن سحاب ، چيزى كه ذى حيات نباشد و زمينى كه آن را مالك نبود . ( به ضمّ ميم ) بر وزن غراب ، به معنى موْت .

قوله :

چون بماند از خلق او گردد « 1 » يتيم * [ انس حقّ را قلب مىبايد سليم ]

يعنى ، هركه با خلق زنده است ، از مفارقت خلق يتيم شود .

قوله :

پس جهاد اكبر آمد عصر دزد * [ تا بگويد كه چه دزديد و چه برد ]

أى ، فشردن دزد كه نفس توست .

قوله :

[ كالهء حكمت كه گم‌كرده دلست ] * پيش اهل دل يقين آن حاصلست

يعنى ، اهل دل توانند پيدا كرد .

قوله :

[ مشورتْ جوينده آمد نزد او ] * كاى ابِ كودك شده رازى بگو

خط اب سائل با بهلول به اعتبار نى سوارى كودك شده ، مىگويد .

قوله :

گر مكان را ره بُدى در لا مكان * [ همچو شيخان بودمى من بر دكان ]

يعنى ، مكان را راه يافتن در لا مكان محال است ؛ همچنين مرا به سوى دكان شتافتن محال . پس ميان من و تو چه سؤال و چه جواب ، سؤال وظيفهء شيخان دكاندار است .

[ خواندن محتسب مست خراب افتاده را به زندان ]

[ خواندن محتسب مست خراب افتاده را به زندان ]

قوله :

گفت او را محتسب هين آه كن * [ مست هوهو كرد هنگام سخُن ]

كنايه از آنكه مستعدّ تقرير باش .

قوله :

من اگر با عقل و با امكانمى * [ همچو شيخان بر سرِ دكّانمى ]

مقولهء بهلول [ بوَد ] .

( 1 ) در نسخهء ق : گردد او .