مكاشفات رضوى ( شرح مثنوى مولانا جلال الدين محمد بلخى ) 0 فارسى ) — الصفحة ٣٩٠

انكار كردن موسى - على نبيّنا و عليه السّلام - بر مناجات شبان

قوله :

[ هم پنير و نانهاى روغنين ] * خمره‌هاى چو غرات نازنين « 1 »

خمره ( به ضمّ اوّل ) خم كوچك كه آن را حسر نيز گويند .

قوله :

اين چه ژاژست و « 2 » چه كفرست و فشار * [ پنبه‌اى اندر دهان خود فشار ]

فشرد و فشار ( به ضمّ و فتح فا ) هذيان و دشنام .

قوله :

آتشى گر نامدست اين دود چيست * [ جان سيه گشته روان مردود چيست ] ؟

مراد از آتش ، قهر الهى و از دود ، ترك ادب است كه دلها سياه گرداند و آثار قهر جبّارى به سبب آن نازل شود .

قوله :

[ با كه مىگويى تو اين با عمّ و خال ] * جسم و حاجت در صفات ذو الْجلال ؟

يعنى ، از گفتار تو اين دو حاجت لازم مىآيد .

قوله :

ور براى بنده است اين گفت‌وگو « 3 » * [ آنكه حقّ گفت او منست و من خود او ]

تمام اين بيت و بيت ثانى و مصرع اوّل بيت ثالث ، شرط و مصرع ثانى بيت ثالث ، جزاى شرط [ بود ] .

قوله :

آنكه گفت « إنّى مَرِضتُ لم تَعُد » * [ من شدم رنجور او تنها نشد ]

عن أبى هريرة - رضى اللّه عنه - قال رسول اللّه - صلّى اللّه عليه و آله و سلّم : « إنّ اللّه يقول يوم القيامة : يا ابن آدم ، مرضت فلم تعدنى . قال : يا ربّ ، كيف اعودك [ و ] أنت ربّ العالمين ؟ قال : اما علمت ان عبدى فلانا مرض فلم تعده ؟ اما علمت أنّك لو عدته لوجدتنى عنده ؟ [ يا ] ابن آدم ، استطعمتك فلم تطعمنى [ و ] قال : يا ربّ [ و ] كيف اطعمتك و أنت ربّ العالمين . قال : اما علمت انّه استطعمتك عبدى فلان فلم تطعمه ؟ امّا علمت أنّك لو اطعمته لوجدت ذلك عندى ؟ يا ابن آدم ، استسقيتك فلم تسقنى ، قال : يا ربّ ،

( 1 ) اين بيت در نسخهء ق يافته نشد ، و مصرع اوّل آن از مثنوى جعفرى برگرفته شد . ( 2 ) در نسخهء ق : - و . ( 3 ) همان : بنده‌ش است اين گفت تو .