مكاشفات رضوى ( شرح مثنوى مولانا جلال الدين محمد بلخى ) 0 فارسى ) — الصفحة ٣٧٩

[ امتحان كردن خواجهء لقمان زيركى لقمان را ]

مقصد اصلى بازمانده .

قوله :

[ يك گُرُه را خود معرّف جامه است ] * در قبا گويند او « 1 » از عامه است

آنان كه جامه و قبا دارند كه پوشش ندارد و مخزن عار اوست ، از عوام دانند كو از خواص باشد .

قوله :

[ يك گُره را ظاهر سالوس زهد ] * نور بايد تا بوَد جاسوس زهد

قال النّبى - صلّى اللّه عليه و آله و سلّم : « احذَروهم فانّهم جواسيس القلوب « 2 » . »

قوله :

نور بايد پاك از تقليد و غول * [ تا شناسد مرد را بىفعل و قول ]

الغول ( بالغين المهملة ) مثل حال الميزان فهو حائل أى ، مائل ؛ ( كذا فى الصّراح ) .

قوله :

چون رود خواجه به جاى ناشناس * [ در غلام خويش پوشاند لباس ]

اين بيت با ابيات ديگر بر سبيل تمثيل است كه بندگى لقمان و خواجگى خواجه را از اين قبيل بود . چنانچه خود پيشتر اين معنى [ را ] تصريح خواهند كرد .

قوله :

ترك خدمت خدمت تو داشتم * [ تا به غربت تخم حيلت كاشتم ]

خطاب خواجه با غلام [ است ] . يعنى ، به جاى خدمت بر تو مقرر داشتم . و لفظ غربت ، در مصرع دوّم ) به معنى شكستگى و نامرادى است .

قوله :

پس ازين عالم به اين عالم « 3 » چنان * [ تعبيتها هست برعكس اين بدان ]

يعنى ، از عالم علوى به عالم سفلى اسرار پوشيده دررسد كه مراد اللّه چيزى باشد و از ظاهر آن فهم عامه چيزى درك نكند .

( 1 ) در نسخهء ق : كو . ( 2 ) نك : احاديث مثنوى ، ص 55 . « از آنها بپرهيزيد [ - بندگان خاص ] زيرا كه آنها جاسوسان دلها هستند » . ( 3 ) در نسخهء ق : پس از آن عالم بدين عالم .