مكاشفات رضوى ( شرح مثنوى مولانا جلال الدين محمد بلخى ) 0 فارسى ) — الصفحة ٣٧١

داستان فرمودن والى آن مرد را كه اين خاربن . . .

يعنى ، گاه كهترى و فرومايگى تعليم كند و گاه مهترى و بلندپايگى ؛ زيرا كه نظر شيخ بر استعداد مريد باشد و در خور استعداد كارفرمايى كند .

قوله :

مُهر مومش حاكى انگشتريست * [ باز آن نقش نگين حاكىِ كيست ]

الى آخر البيتين « 1 » . يعنى ، مريد را فنا فى الشيخ و شيخ را فنا فى اللّه مقام باشد .

قوله :

هست كُهْ كآوا مثنّا مىكند * [ هست كُهْ كآواز صد تا مىكند ]

تفاوت مراتب سالكان در قبول تجلّى بيان مىفرمايند . يعنى ، دلى باشد كه اگر پيرى بر آن دل از غيب وارد شود ، حفظ همان پير را كمال تصوّر كند ، و دلى باشد كه از ورود يك لطيفهء غيبى ، ابواب خزاين چندى اسرار بر او مفتوح مىشود .

قوله :

مىزهاند كوه از آن آواز [ و ] قال * [ صد هزاران چشمهء آب زلال ]

حاصل معنى آنكه ، از يك خطاب و نداى غيبى ، كوه دل هزاران هزار چشمه مىجوشاند ؛ يعنى دلهاى طالبان را مانند چشمه به جوش آرد .

قوله :

چون ز كُه آن لطف بيرون مىشود * [ . . . ]

يعنى ، وقتى كه سالك كشف اسرار مىكند ،

قوله :

[ . . . ] * آبها در چشمه‌ها خون مىشود

دلهاى طالبان در حسرت دريافت و فهم آن اسرار خون مىگردد .

قوله :

زان شهنشاهِ همايونْ نعل بود * [ كه سراسر طور سينا لعل بود ]

تركيب همايون نعل را در خواندن ، از قسم يك كلمه بايد خواند .

قوله :

كو حميّت تا ز تيشه وز كلند * [ اين‌چنين كُه را به كلّى بركَنند ]

حميّت ، ننگ و عار داشتن ؛ كلند ( به فتح كاف عربى ) آلت زمين كندن . حاصل معنى

( 1 ) مقصود اين بيت است : حاكىِ انديشهء آن زرگرست * سلسلهء هر حلقه اندر ديگرست