مكاشفات رضوى ( شرح مثنوى مولانا جلال الدين محمد بلخى ) 0 فارسى ) — الصفحة ٣٦٤

[ كلوخ انداختن تشنه از سر ديوار در جوى آب ]

يعنى ، اين نكته همه مناجات است ؛ سخن نمىگويم ، بلكه نعرهء يا ربّ مىزنم .

قوله :

[ . . . ] * حرفها دام دمِ شيرين‌لبيست

يعنى ، حرف عاشق صيدكنندهء انفاس معشوق است . پس كسى كه گويايى او را اين اثرها باشد ، چگونه لب بربندد و هر بارى را به يكى به دنبال . و ميان بنده و حقّ ، جواب و سؤال است ؛ چنانچه شيخ فريد الدّين عطّار مىگويد :

خوشا هايى ز حقّ وز بنده هويى * ميان بنده و حقّ هاى هويى

قوله :

[ هست لبّيكى كه نتوانى شنيد ] * ليك سر تا پا [ ى ] بتوانى چشيد

اشارت به آن است كه كار معنى به ذوق تعلّق دارد نه به قول ؛ و بناى داستان آينده بر اين مدّعاست .

[ كلوخ انداختن تشنه از سر ديوار در جوى آب ]

[ كلوخ انداختن تشنه از سر ديوار در جوى آب ]

قوله :

[ يا ز ليلى بشنود مجنون كلام ] * يا فرستد ويس رامين را پيام « 1 »

ويس ( به فتح واو ) نام معشوق رامين و او را ويسر نيز گويند و اين هر دو در زمان بابوانبان [ ؟ ] بودند و كتاب ويسر رامين از منظومات فخر گرگانى مشهور و معروف است بهر قصّهء عشق انبيا نظم آورده .

قوله :

سجده آمد كندن خشت لزب * [ موجب قربى كه « و اسجد و اقترب » ]

[ لزب ] ( به فتح اوّل و كسر ثانى ) چسبنده .

قوله :

[ بر سر ديوار هر كو تشنه‌تر ] * زودتر برمىكَند خشت و مدَر

المدر ( بفتحتين ) كلوخ .

قوله :

[ خانهء معمور و سقفش بس بلند ] * معتدل اركان و بىتخليط [ و ] بند

يعنى ، اركان خانهء تن در ايّام شباب بىتخليط و بند كه كنايه از تراكيب و معاجين

( 1 ) اين بيت در نسخهء ق يافته نشد ، و مصرع اوّل آن از مثنوى جعفرى برگرفته شد .