مكاشفات رضوى ( شرح مثنوى مولانا جلال الدين محمد بلخى ) 0 فارسى ) — الصفحة ٣٥٢

[ قسم غلام در صدق و وفاى يار خود ] . . .

ديگر باشد كه جز خاصان حقّ ديگرى درنيابد .

قوله :

[ گر نبودى مر عرض را نقل و حشر ] * فعل بودى باطل و اقوال فَشر

الفَشر ، هذيان .

قوله :

[ نقل هر چيزى بوَد هم لايقش ] * لايق گلّه بوَد هم سايقش

سايق ، رانندهء گلّه كه چوپان باشد .

قوله :

[ بنگر اندر خود نه تو بودى عرض ] * جنبشِ جفتى و جفتى با غرض

يعنى ، از جنبش جفت كه نر و ماده باشند به هم رسيده و قرين مقصد گرديده .

قوله :

[ اوّل فكر آخر آمد در عمل ] * بنيتِ عالم چنان دان در ازل

يعنى ، علّت غايت مقصود از عمل در وجود متأخّر است ؛ چون ثمر بعد از شاخ و برگ درخت به ظهور آيد . پس علّت غايت ايجاد كه سرور عالم و آدم است - صلّى اللّه عليه و آله و سلّم - از اين جهت بعد از همه مبعوث شد ؛ كما سيجيء ، اللّهم صلّ و سلّم على آله و اصحابه و اولاد آخره .

قوله :

پس سرى كه مغز آن افلاك بود * [ اندر آخر خواجهء لوْلاك بود ]

يعنى ، افلاك سرگنجيده بود مانند مغز .

قوله :

نقل اعراضست اين بحث و مقال * [ . . . ]

يعنى ، سؤالى و جوابى كه مىگذرد .

قوله :

[ . . . ] * نقل اعراضست اين شير و شكال

شكال ( به اوّل مكسور و كاف تازى ) ريسمانى كه بر دست و پاى اسبان و شتران بدخصلت بندند و اينجا از [ شير ] ، حركت و از شكال ، سكون مراد داشته‌اند .

قوله :

جمله عالم خود عرض بودند تا * اندرين معنى بيامد « هَلْ أَتى »