مكاشفات رضوى ( شرح مثنوى مولانا جلال الدين محمد بلخى ) 0 فارسى ) — الصفحة ٣٢٨

صوفيان بهيمهء مسافر را فروختن . . .

از آيهء : « لَوْ أَنْزَلْنا هذَا الْقُرْآنَ عَلى جَبَلٍ لَرَأَيْتَهُ خاشِعاً مُتَصَدِّعاً مِنْ خَشْيَةِ اللَّهِ » « 1 » [ برگرفته شده ] .

صوفيان بهيمهء مسافر را فروختن . . .

صوفيان بهيمهء مسافر را فروختن . . .

چون اين سخن از آفت تقليد برآمده ، احوال صوفى مقلّد را بيان مىفرمايند .

قوله :

[ آبكش داد و علف از دست خويش ] * نى « 2 » چنان صوفى كه ما گفتيم پيش

يعنى ، آن صوفى كه مركب خود را به خادم لا حول گو سپرده بود ، محقّق بود .

قوله :

از سر تقصير آن صوفى رَمه * [ خرفروشى درگرفتند آن همه ]

گلهء صوفيان تنگدست كه اتفاق كردند بر فروختن خر مهمان .

قوله :

[ گر ضرورت هست مردارى مباح ] * بس فسادى كز ضرورت شد صلاح

مطابق آيهء : « فَمَنِ اضْطُرَّ فِي مَخْمَصَةٍ غَيْرَ مُتَجانِفٍ لِإِثْمٍ فَإِنَّ اللَّهَ غَفُورٌ رَحِيمٌ . » « 3 » و « الضّرورات تبيح المحضورات « 4 » » اشهر .

قوله :

چند ازين صبر و ازين سه روزه چند * [ چند ازين زنبيل و اين دريوزه چند ]

سالكان پيش هر سه روز يك بار طعام كردندى .

قوله :

[ جز مگر آن صوفيى كه نور حقّ ] * سير خورد او فارغست از ننگ دَق

دق به چند معنى آمده ، اينجا به معنى گدايى است .

قوله :

[ خادم آمد گفت صوفى خر كجاست ] * گفت خادم ريش بين جنگى بخاست

( 1 ) الحشر ( 59 ) آيهء 21 : « اگر اين قرآن را بر كوه نازل مىكرديم ، از خوف خدا آن را ترسيده و شكاف خورده مىديدى . » ( 2 ) در نسخهء ق : نه . ( 3 ) المائدة ( 5 ) آيهء 3 : « پس هركه در گرسنگى بىچاره ماند ، بىآنكه قصد گناه داشته باشد ، بداند كه خدا آمرزنده و مهربان است . » ( 4 ) « نيازها ممنوعات را جائز و مباح مىسازد . »