مكاشفات رضوى ( شرح مثنوى مولانا جلال الدين محمد بلخى ) 0 فارسى ) — الصفحة ٣١٢

اندرز كردن صوفى . . .

قوله :

پير ايشانند كاين عالم نبود * [ جانِ ايشان بود در درياى جود ]

ضمير ايشان راجع به جانب عزيزان است و اشارت به مضمون اين حديث است :

« خلق اللّه الأرواح قبل الأجساد بألفى عام . » « 1 »

قوله :

پيش از اين تن عمرها بگذاشتند * [ پيشتر از كشت بَر برداشتند ]

يعنى ، در عالم الهى ترك ما سوى كردند .

قوله :

پيشتر از نقشِ جان پذرفته‌اند * [ . . . ]

يعنى ، در مرتبهء اعيان ثابته ، عنايت الهى شأن ايشان را رفيع گردانيد و مقرّر شد كه مرتبهء ايشان چه باشد . « السَّابِقُونَ السَّابِقُونَ أُولئِكَ الْمُقَرَّبُونَ . » « 2 »

قوله :

[ . . . ] * پيشتر از بحر درّها سفته‌اند

از بحر ، بحر ايجاد ممكنات خواسته .

قوله :

[ چون ملايك مانع آن مىشدند ] * بر ملايك خفيه خُنبك مىزدند

[ خنبك ] ( به ضمّ اوّل و سكون ثانى ) خواجم ، به معنى قالب انسانى باشد .

قوله :

[ بىدماغ و دل پر از فكرت بُدند ] * بىسپاه و جنگ بر نصرت زدند

چنانچه از ولادت حضرت موسى و ابراهيم [ ع ] منجّمان به فرعون و نمرود خبر دادند كه تولّد ايشان موجب هلاك شماهاست .

قوله :

آن عيان نسبت بديشان فكرتست * ورنه خود نسبت به دوران رؤيتست

چون در بيت بالا فرمودند كه : بىدماغ و دل پر از فكرت بُدند ، اينجا به سوى ترقّى رفته مىفرمايند كه ، اين فكر نه فكر است كه به فكرهاى ديگر مشابه باشد ؛ بلكه امر

( 1 ) نك : كشف الأسرار و عدّة الأبرار ، ج 8 ، ص 511 [ با اندكى تفاوت ] . « خداوند ، جانها را دو هزار سال پيش از كالبدها بيافريد . » ( 2 ) الواقعة ( 56 ) آيات 10 - 11 : « سه ديگر ، آنها كه سبقت جسته بودند و اينك پيش افتاده‌اند . اينان مقرّبانند . »