مكاشفات رضوى ( شرح مثنوى مولانا جلال الدين محمد بلخى ) 0 فارسى ) — الصفحة ٣٠٩

هلال پنداشتن آن شخص خيال را در عهد عمر - رضى اللّه عنه .

قوله :

[ گفتم آخر خويش را من يافتم ] * در دو چشمش راه روشن يافتم

يعنى ، در دو چشم مرشد صاحب كمال ، خود را و راه كمال خود را روشن و مبرهن يافتم . در اين ضمن وهم كوته‌انديش ، راه منع پيش گرفت كه خيال خود را ذات خود پنداشته و عدم را وجود انگاشته . بعد از آن نقش من ، از زبان چشم مرشد گفت كه در اين چشم غير نقش خود را كه ببينى ، صورت خيال باشد نه حقيقت ؛ زيرا كه چشم غير سرمه از تصوير و تخييل شيطان كشيده و حجاب از او مرتفع نگرديده و به قدر موى اگر حجاب باقى باشد ، رؤيت صحيح دست ندهد . « 1 » چنانچه مطابق اين حكايت آورده‌اند .

هلال پنداشتن آن شخص خيال را در عهد عمر - رضى اللّه عنه .

هلال پنداشتن آن شخص خيال را در عهد عمر - رضى اللّه عنه .

قوله :

ورنه من بيناترم افلاك را * [ چون نمىبينم هلال پاك را ]

دلالت مىكند بر ضعف بصر و تيزى قايل ماه .

قوله :

هم ترازو را ترازو راست كرد * [ هم ترازو را ترازو كاست كرد ]

هرگاه ميزان ، ميزان راست كند ، انسان را انسان چرا راست نكند .

قوله :

رَوْ « أَشِدَّاءُ عَلَى الْكُفَّارِ » باش * [ خاك بر دلدارى اغيار پاش ]

قال اللّه تعالى : « مُحَمَّدٌ رَسُولُ اللَّهِ وَ الَّذِينَ مَعَهُ أَشِدَّاءُ عَلَى الْكُفَّارِ رُحَماءُ بَيْنَهُمْ . » « 2 »

قوله :

تا ز غيرت از تو ياران نگسلد * [ زانكه آن خاران عدوّ اين گُلند ]

اگر با اغيار نشينى ، يار از غيرت پيوند دوستى نگسلند .

( 1 ) بايد يادآور شد كه شارح چند بيت آينده را نيز شرح كرده‌اند كه براى روشن‌تر شدن مطلب آورده شد : گفت وَهمم كان خيال تُست هان * ذات خود را از خيال خود بدان نقش من از چشم تو آواز داد * كه منم تو ، تو منى در اتّحاد كاندرين چشم منيرِ بىزوال * از حقايق راه كى يابد خيال در دو چشم غير من تو نقشِ خَود * گر ببينى آن خيالى دان و رد زانكه سرمهء نيستى درمىكشد * باده از تصوير شيطان مىچشد . . . ( 2 ) الفتح ( 48 ) آيهء 29 : « محمد پيامبر خدا ، و كسانى كه با او هستند بر كافران سختگيرند و با يكديگر مهربان . »