مكاشفات رضوى ( شرح مثنوى مولانا جلال الدين محمد بلخى ) 0 فارسى ) — الصفحة ٣٠٨

دفتر دوّم

قوله :

گفتم اى دل آينهء كلّى بجو * [ رَوْ به دريا ، كار برنايد به جو ]

يعنى ، آشنايان يار و مقيمان آن ديار را مراتب متفاوت است . عارفى كه افلاح قيود وجود و استغراق درياى شهود او را دست داده باشد ، پيدا كن .

قوله :

زين طلب بنده به كوى تو رسيد * [ . . . ]

خطاب [ بود ] با مرشد كه يار آن ديار است .

قوله :

[ . . . ] * دردْ مريم را به خرما بُن كشيد

كما قال - عزّ اسمه - فى محكم كتابه : « فَأَجاءَهَا الْمَخاضُ إِلى جِذْعِ النَّخْلَةِ . » « 1 » مخاض ، درد زادن باشد .

قوله :

ديدهء تو چون دلم را ديده شد * [ . . . ]

كنايه از آنكه به بينايى تو چون تو را ديدم .

قوله :

[ . . . ] * صد « 2 » دل ناديده غرق ديده شد

يعنى ، صد دل محجوب كه روى آرزو نديده بود ، غرق ديدهء تو شد . كنايه از آنكه ، يك دل من در ناديدگى به منزلهء صد دل بود .

قوله :

آينهء كلّى برآوردم ز دود * [ ديدم اندر آينه نقش تو بود « 3 » ]

آينهء كلّى كه روى دوست باشد ، برآورد مرا از تاريكى . پس ميم در بر آوردم ، ميم مفعول باشد .

قوله :

آينهء كلّى ترا ديدم ابد * [ ديدم اندر چشم تو من نقش خود ]

خطاب به همان دوست است . و ابد ، به معنى پيوسته است .

( 1 ) مريم ( 19 ) آيهء 23 : « درد زاييدن او را به سوى تنهء درخت خرمايى كشانيد . » ( 2 ) در نسخهء ق : شد . ( 3 ) اين بيت در نسخهء ق يافته نشد ، و مصرع دوّم آن از مثنوى جعفرى برگرفته شد .