مكاشفات رضوى ( شرح مثنوى مولانا جلال الدين محمد بلخى ) 0 فارسى ) — الصفحة ٢٩٦

بيان آنكه فتح طلبيدن پيغمبر - عليه السّلام - . . . الخ .

قوله :

بشكن آن شيشهء كبود و زرد را * تا شناسى مرد را و گرد را « 1 »

اشارت است به آنكه تا ترك رنگ نگيرى و ناظر مرتبهء بىرنگى نشوى ، حقّ را از باطل امتياز نكنى .

قوله :

[ گرد ديد ابليس و گفت اين فرع طين ] * چون فزايد بر من آن آتش جبين ؟

يعنى ، چرا تفوّق داشته باشد بر من كه سيماى آتش دارم و آتشى بودن من از سيماى من پيداست ؟

قوله :

من نيَم سگ شير حقّم حق‌ّپرست * [ شير حقّ آنست كز صورت برست ]

از زبان مولاى مؤمنان ، مولوى انشا كرده‌اند .

قوله :

در نُبى فرمود كاى قوم جهود « 2 » * [ صادقان را مرگ باشد گنج و سود ]

اين بيت با ابيات لاحقه مشعر است بر مدلول اين كريمه كه حقّ تعالى مىفرمايد : « قُلْ يا أَيُّهَا الَّذِينَ هادُوا إِنْ زَعَمْتُمْ أَنَّكُمْ أَوْلِياءُ لِلَّهِ مِنْ دُونِ النَّاسِ فَتَمَنَّوُا الْمَوْتَ إِنْ كُنْتُمْ صادِقِينَ . » « 3 »

و بر مضمون اين حديث كه خير الأنبيا فرموده ، ابن عباس - رضى اللّه عنه - روايت كرده : « لو تمنّى اليهود الموت لم يبق يهودى على وجه الأرض « 4 » . » چون اين سخن به سمع يهودان رسيد ، از ترس تمنّاى مرگ نكردند و هرچند سرور عالم - ص - و اصحاب تحريض مىكردند كه بارى از براى ناموس ، يك كس از شما اين تمنّا بكند و خبر جهاد دادند ، زبان به اين تمنّا نگشادند . پس معلوم شد كه آنها صدق قول نبى دانستند ، امّا از عناد ايمان نياوردند .

قوله :

اين سخن را نيست پايانى پديد * [ دست با من دِه چو چشمت دوست ديد ]

( 1 ) در نسخهء ق : گرد را و مرد را . ( 2 ) همان : يهود . ( 3 ) الجمعة ( 62 ) آيهء 6 : « بگو : اى قوم يهود ، هرگاه مىپنداريد كه شما دوستان خدا هستيد ، نه مردم ديگر ، پس تمنّاى مرگ كنيد اگر راست مىگوييد . » ( 4 ) نك : احاديث مثنوى ، ص 40 [ با اندكى تفاوت ] . « اگر يهودى آرزوى مرگ كند ، يهوديى بر روى زمين باقى نمىماند . »