مكاشفات رضوى ( شرح مثنوى مولانا جلال الدين محمد بلخى ) 0 فارسى ) — الصفحة ٢٥٦

در بيان آنكه حال خود و مستى خود . . .

اعجوبه ، نوباوه .

قوله :

آن قياس حال گردون بر زمين * راست نايد فرق دارد در كمين

يعنى ، قياس هاروت و ماروت قياس مع الفارق دارد .

در بيان آنكه حال خود و مستى خود . . .

در بيان آنكه حال خود و مستى خود . . .

قوله :

بشنو الفاظ حكيم پرده‌اى * [ سر همان‌جا نِهْ كه باده خورده‌اى ]

پرده أى ، نغمه ؛ و مراد از آن حكيم سنايى است . و ربط اين داستان بما قبل ، بدين نمط است كه چنانچه زمين را بر آسمان قياس كردن روا نباشد ، سرمستى را به نامحرم در ميان آوردن جائز نباشد .

قوله :

گفت : دنيا لهو و لعبست « 1 » و شما * [ كودكيت و راست فرمايد خدا ]

قال - جلّ سبحانه : « وَ ما هذِهِ الْحَياةُ الدُّنْيا إِلَّا لَهْوٌ وَ لَعِبٌ . » « 2 »

قوله :

[ از لعب بيرون نرفتى كودكى ] * بىزكات روح كى باشد زكى

زكات روح ، تكميل ديگران باشد .

قوله :

چون جماع طفل دان اين شهوتى * [ كه همىرانند اينجا اى فتى ]

شهوت ، ميل طبايع به امور مختلفهء قياسيه باشد كه مانند جماع اطفال - فى الحقيقة - جماع نيست و صورت جماع دارد .

قوله :

جنگ خلقان همچو جنگ كودكان * [ جمله بىمعنى و بىمغز و مُهان ]

اوّل شهوت اطفال را بيان نمود كه حقيقت است . الحال مىفرمايد كه ، عقبشان نيز اصلى ندارد ؛ يعنى خيالات اهل دنيا و اختلافات اين‌ها هر دو فاسد است .

( 1 ) در نسخهء ق : لعب و لهوست . ( 2 ) العنكبوت ( 29 ) آيهء 64 : « زندگانى اين دنيا چيزى جز لهو و لعب نيست . »