مكاشفات رضوى ( شرح مثنوى مولانا جلال الدين محمد بلخى ) 0 فارسى ) — الصفحة ٢٥٤

[ اوّل كسى كه در مقابلهء نصّ قياس آورد ] . . .

عليه و آله و سلّم - بعد نزول آيهء : « لِنَجْعَلَها لَكُمْ تَذْكِرَةً وَ تَعِيَها أُذُنٌ واعِيَةٌ » « 1 » ، هر دو گوش مبارك سيد الأوصيا را به هر دو دست قدر قدرت خود گرفت و فرمود : « هذا اذن واعية . »

[ اوّل كسى كه در مقابلهء نصّ قياس آورد ] . . .

[ اوّل كسى كه در مقابلهء نصّ قياس آورد ] . . .

قوله :

گفت : نار از خاك بىشك بهترست * [ من ز نار و او ز خاك اكدرست ]

اشارت [ است ] به آيهء : « خَلَقْتَنِي مِنْ نارٍ وَ خَلَقْتَهُ مِنْ طِينٍ » . « 2 »

قوله :

پس قياسِ فرع بر اصلش كنيم * او ز ظلمت ما ز نور روشنيم

مقولهء ابليس [ بوَد ] كه مىگويد ، آدم فرع است و اصل او از خاك و خاك چون تيره است ، قياس آن است كه مخلوق از او نيز تيره باشد . و نار روشن است ؛ پس مخلوق از او نيز روشن باشد .

قوله :

گفت : حقّ نى « 3 » بلكه « لا انساب » شد * زهد و تقوى فضل را محراب شد

مصرع اوّل ) مضمون اين آيه است : « فَإِذا نُفِخَ فِي الصُّورِ فَلا أَنْسابَ بَيْنَهُمْ يَوْمَئِذٍ وَ لا يَتَساءَلُونَ » . « 4 » و نيز مطابق است به مضمون حديث نبوى كه فرمود : « يا فاطمة ، لا تتكى علىّ انّك بنت رسول اللّه اعملى اعملى . » « 5 »

و مصرع ثانى ) مفهوم اين آيه [ است ] : « إِنَّ أَكْرَمَكُمْ عِنْدَ اللَّهِ أَتْقاكُمْ . » « 6 »

قوله :

پور آن بو جهل مؤمن شد « 7 » عيان * پور آن نوح نبى از گمرهان

پور بو جهل ، عكرمه - رضى اللّه عنه ؛ پور نوح ، كنعان كه حقّ تعالى دربارهء او فرموده :

( 1 ) الحاقّة ( 69 ) آيهء 12 : « تا آن را مايهء اندرزتان گردانيم و گوش نگه‌دارندهء اندرز آن را فرا گيرد . » ( 2 ) « ص » ( 38 ) آيهء 76 : « مرا از آتش آفريده‌اى و او را از گل . » ( 3 ) در نسخهء ق : نه . ( 4 ) المؤمنون ( 23 ) آيهء 101 : « چون در صور دميده شود ، هيچ خويشاونديى ميانشان نماند و هيچ از حال يكديگر نپرسند . » ( 5 ) نك : بحار الأنوار ؛ ج 22 ، ص 465 « اى فاطمه [ س ] كه دختر رسول خدايى ، به من تكيه نكن ؛ عمل كن ، عمل . » ( 6 ) الحجرات ( 49 ) آيهء 13 : « هرآينه گرامىترين شما نزد خدا ، پرهيزگارترين شماست » . ( 7 ) در نسخهء ق : شد مؤمن .