مكاشفات رضوى ( شرح مثنوى مولانا جلال الدين محمد بلخى ) 0 فارسى ) — الصفحة ٢٥٣

به عيادت رفتن كر به خانهء همسايهء رنجور . . .

بپرهيزيد از آتشى كه خود افروخته‌ايد و در معصيت افزوده‌ايد . يعنى ، هركس به قياس خود عمل كند ، پندارد كه در آن عمل ثوابى اندوخته و نداند كه براى جان خود آتشى افروخته ؛ پس از قياس حذر بايد كرد .

قوله :

[ گفت پيغامبر به يك صاحب ريا ] * صلّ انّك لم تصلّ يا فتى

خواجهء عالم - صلوات اللّه عليه و آله و سلّم - مصلّى صاحب ريا را فرمود : « قم ، فصل ؛ فانّك لم تصل . » « 1 » سه كرّت او را به اعادهء نماز حكم كرد و آن ريايى ، خلاد بن رافع بود .

قوله :

[ از براى چارهء اين خوفها ] * آمد اندر هر نمازى « اهدنا »

يعنى ، قدم نمازگزار بر ربط مستقيم است كه عبارت از ملّت اسلام باشد ؛ پس معنى « اهْدِنَا الصِّراطَ الْمُسْتَقِيمَ » « 2 » چه باشد ؟ يعنى ، دوام و ثبات است بر آن راه راست .

حضرت مولوى مىفرمايند ، معنى اهدنا آن است كه عمل ، مقرون به اخلاص و از ريا خالص باشد .

قوله :

[ اين قياس خويش را رَوْ ترك كن ] * كز قياس تو شود ريشت كهن « 3 »

ريش به جرّاح بايد نمود كه مرهمى موافق نهد . جرّاح ، مرشد كامل است . هركه به قياس خود مرهم نهد ، ريش او كهنه شود ؛ يعنى ناسور گردد .

قوله :

[ خاصه اى خواجه قياس حسّ دون ] * اندر آن وحيى كه هست از حدّ فزون

يعنى ؛ وحى الهى از حدود و عقول ضعيفه برون باشد .

قوله :

[ گوش حسِّ تو به حرف ار درخورست ] * دان كه گوش غيب‌گير تو كرست

گوش غيب‌گير و غيب‌پذير « اذن واعيه » است و حضرت محمد مصطفى - صلّى اللّه

( 1 ) نك : احاديث مثنوى : ص 33 . « برخيز ، نمازگزار ؛ زيرا كه نماز نگزارده‌اى . » ( 2 ) الفاتحة ( 1 ) آيهء 6 : « ما را به راه راست هدايت فرما . » ( 3 ) اين بيت در نسخهء ق يافته نشد ، و مصرع اول آن از مثنوى جعفرى برگرفته شد .