مكاشفات رضوى ( شرح مثنوى مولانا جلال الدين محمد بلخى ) 0 فارسى ) — الصفحة ٩

قوله : بشنو از نى چون حكايت مىكند * وز جداييها شكايت مىكند « 1 »

- على نبينا و عليه السلام - [ است ] . و « سُبْحانَ الَّذِي أَسْرى بِعَبْدِهِ لَيْلًا » « 1 » كه در شأن معراج محمدى - صلّى اللّه عليه و آله و سلّم - نازل شد .

مصرع ثانى ) خبر از ميقات موسى ( ع ) مىدهد : « وَ لَمَّا جاءَ مُوسى لِمِيقاتِنا وَ كَلَّمَهُ [ رَبُّهُ ] قالَ رَبِّ أَرِنِي أَنْظُرْ إِلَيْكَ قالَ لَنْ تَرانِي وَ لكِنِ انْظُرْ إِلَى الْجَبَلِ فَإِنِ اسْتَقَرَّ مَكانَهُ فَسَوْفَ تَرانِي » . « 2 »

قوله :

عشق جان طور آمد عاشقا * [ . . . ]

اشارت به آن است كه هرچه در لباس هستى پوشيده‌اى ، جرعه‌اى از جام عشق نوشيده . و جبال و بحار و اشجار و احجار ، سرمست بادهء عشق‌اند و عشق معلم فناست ؛ چون مثل جان بر قالب طور ، اجزاى وجود بذل تجلى كرد .

قوله :

[ . . . ] * طور مست و « خرّ موسى صاعقا »

قال اللّه تعالى : « فَلَمَّا تَجَلَّى رَبُّهُ لِلْجَبَلِ جَعَلَهُ دَكًّا وَ خَرَّ مُوسى صَعِقاً . » « 3 »

قوله :

با لب دمساز خود گر جفتمى * همچو نى من گفتنيها گفتمى

مىفرمايند كه ، هرگاه از تجلى عشق موسى - على نبينا و عليه السّلام - راستى دست دهد و هوش نماند ، ديگرى را چه يارا كه حفظ هوش تواند نمود . پس تا محرم و همراز نباشد ، كشف اسرار حقيقت در ميان نمىتوان آورد .

ترا به قاف كه هرگز نبوده است گذر * ز ما حكايت عنقا كجا كنى باور

قوله :

چون كه گل رفت و گلستان درگذشت * نشنوى ديگر « 4 » ز بلبل سرگذشت

اين بيت ، تمثيل است مر بيت اول را . يعنى عاشق بىهمراز سخن نگويد و بلبل بىديدار گل غزلخوان نشود .

( 1 ) الإسراء ( 17 ) آيهء 1 : « منزه است آن خدايى كه بندهء خود را شبى . . . سير داد . » ( 2 ) الأعراف ( 7 ) آيهء 143 : « چون موسى به ميعادگاه ما آمد و پروردگارش با او سخن گفت ، گفت : اى پروردگار من ، بنماى ، تا در تو نظر كنم . گفت : هرگز مرا نخواهى ديد . به آن كوه بنگر ، اگر بر جاى خود قرار يافت ، تو نيز مرا خواهى دهيد . » ( 3 ) پيشين ؛ ( 7 ) آيهء 143 : « چون پروردگارش بر كوه تجلّى كرد ، كوه را خرد كرد و موسى بىهوش بيفتاد . » ( 4 ) در نسخهء ق : زان پس .