مكاشفات رضوى ( شرح مثنوى مولانا جلال الدين محمد بلخى ) 0 فارسى ) — الصفحة ٢٤٨

مرتد شدن كاتب وحى به سبب . . .

اشعار است بر اينكه مرتبهء جامعيت انسان را ارزانى داشته ، امّا نفس سركش عقول ضعيفه را در ورطهء شبهات اندازد . پس حذر كنيد كه ناگاه آن نفس مست تصرّف از جيب شما بيرون كند و حريف سرپنجهء او نمىتواند .

[ قوله ] :

هركه او را برگ اين « 1 » ايمان بوَد * همچو برگ از بيم آن « 2 » لرزان بوَد

يعنى ، مؤمن مطمئن نمىباشد و از خوف روان ايمان بر خود مىلرزد .

قوله :

بر بليس و ديو زان خنديده‌اى * كه تو خود را نيك‌ْمردم ديده‌اى

چون كند جان بازگونه پوستين * چند وا ويلا « 3 » برآيد ز اهل دين

يعنى ، طعنه بر ديگران به واسطهء آن مىزنى كه خود را بىشبهه انگاشته‌اى و از كجا كه شبههء پوشيده‌اى ندارى ؟ كه اگر امروز بر تو ظاهر نيست ، بعد از مفارقت كه جان را پوستين ادراك منقلب شود ، به حكم : « فَكَشَفْنا عَنْكَ غِطاءَكَ فَبَصَرُكَ الْيَوْمَ حَدِيدٌ » « 4 » حال هركس معلوم شود كه به او اين همه مخفى بود يا نبود .

قوله :

بر دكان هر زرنما خندان شدست * [ زانكه سنگ امتحان پنهان شدست ]

يعنى ، امروز در دكان تقليد هزار ايمان كه قلب است ، بر متاع ديگران مىخندد .

قوله :

[ صد هزاران سال ابليس لعين ] * بود ز ابْدال و الْمؤمنين

ابدال بودن ابليس آن است كه جنسيت او به خصال ملكى تبديل يافته بود . و امير المؤمنين بودنش آنكه فرمانده بوده بر ملايكه كه : « لا يَعْصُونَ اللَّهَ ما أَمَرَهُمْ وَ يَفْعَلُونَ ما يُؤْمَرُونَ » « 5 » در شأن آنها وارد است .

قوله :

[ پنجه زد با آدم از نازى كه داشت ] * گشت رسوا همچو سرگين وقت چاشت

آفتاب كه بر سرگين تافت ، بوى بد منتشر مىشود .

( 1 ) در نسخهء ق : آن . ( 2 ) همان : اين . ( 3 ) همان : وا ويلى . ( 4 ) « ق » ( 50 ) آيهء 22 : « ما پرده از برابرت برداشتيم و امروز چشمانت تيزبين شده است » . ( 5 ) التّحريم ( 66 ) آيهء 6 : « هرچه خدا بگويد نافرمانى نمىكنند و همان مىكنند كه به آن مأمور شده‌اند . »