مكاشفات رضوى ( شرح مثنوى مولانا جلال الدين محمد بلخى ) 0 فارسى ) — الصفحة ١٩٢

حقير و بىخصم ديدن ديده‌هاى حسّ . . . الخ

ضمير شين ، در دو مصرع راجع به جانب ولى است كه بالا گفت « 1 » .

قوله :

شد سيه‌ْروز سوم روى همه * حكم صالح راست [ شد ] بىملحمه

اى ، بىجنگ .

قوله :

صالح از خلوت به سوى شهر رفت * شهر ديد اندر ميان دود [ و ] تفت

اشارت است به آنكه ، صالح [ ع ] از فلسطين به شهر آمد .

قوله :

[ كژ مخوان اى راست خوانندهء مبين ] * « كيف آسى خلف قوم كافرين « 2 » »

اشارت است به آيهء : « وَ قالَ يا قَوْمِ لَقَدْ أَبْلَغْتُكُمْ رِسالاتِ رَبِّي وَ نَصَحْتُ لَكُمْ فَكَيْفَ آسى عَلى قَوْمٍ كافِرِينَ . » « 3 » گفت شعيب كه اى قوم ، به درستى كه رسانيدم به شما پيغامهاى پروردگار خود [ و ] نصيحت كردم شما را . پس چگونه اندوه و غمگين شوم بر هلاك قوم كافران ؟

قوله :

[ باز اندر چشم و دل او گريه يافت ] * رحمت « 4 » بىعلّتى بر « 5 » وى بتافت

زيرا كه بىغرض دنيوى و امورى كه به حظّ نفس بازگردد ، دعوت كنند . واليان نيز به وراثت ايشان همچنين از پى تقليد وزر آيات نقل پا نهاده بر سر اين پير عقل ، عقل صالح خطاب به صالح كرد مىگفت كه : گريه بر اين قوم ظالم از چه راست ؟ آيا از پى آن است كه به قوت تقليد و نقلى چند كه از آباى خود شنيده بودند بر سر پير عقل كه اى صالح تو باشى ، پا نهادند و دعوت تو را ردّ كردند ؟

حاصل آنكه ، بر اين‌ها نبايد گريست و اين تنبّه است بر آنكه ، بر مرگ ارباب غفلت گريه در كار نيست ؛ بلكه اين گريه از غفلت خيزد . اگر غفلت بميرد ، گريه بماند .

( 1 ) منظور شارح اين بيت است : ناقهِ جسم ولى را بنده باش * تا شوى با روح صالح خواجه‌تاش ( 2 ) در نسخهء ق : قل لقوم ظالمين . ( 3 ) الأعراف ( 7 ) آيهء 93 [ ترجمهء آن در متن آمده است ] . ( 4 ) در نسخهء ق : رحمتى . ( 5 ) همان : در .