مكاشفات رضوى ( شرح مثنوى مولانا جلال الدين محمد بلخى ) 0 فارسى ) — الصفحة ١٧٦

در بيان آنكه جنبيدن هركس . . . الخ

مثل را در محل وجود شك و ظنّ استعمال كردند .

قوله :

[ چون‌كه برگردى تو سرگشته شوى ] * خانه را گردنده بينى وان توى

يعنى ، به سبب سرگشتگى غلط و غير واقع مىبينى ؛ چنانچه بو جهل ديد .

در بيان آنكه جنبيدن هركس . . . الخ

در بيان آنكه جنبيدن هركس . . . الخ

قوله :

[ گفت احمد مر ورا كه راستى ] * راست گفتى گرچه كار افراستى

كارافزا ، دروغگو كه حقيقت كار ، آن مقدار كه هست نگويد و به آن بيفزايد . و راست گفتى ، اين معنى كه هرچند اعتقاد تو مطابق واقع نيست ، امّا مطابق ديد و اعتقاد خود راست مىگويى .

قوله :

گفت من آيينه‌ام مصقول دست * ترك و هندو در من آن بيند كه هست

مراد از دست ، دست قدرت حقّ است كه : « يَدُ اللَّهِ فَوْقَ أَيْدِيهِمْ » « 1 » از آن خبر مىدهد .

قوله :

[ اى زن ار طمّاع مىبينى مرا ] * زين تحرّى زنانه برتر آ

تحرّى زنانه ، اجتهاد ناتمام و ناقص ؛ زيرا كه زنان ناقص العقل باشند .

قوله :

[ اى دريغا مر ترا گنجا بُدى ] * تا ز جانم شرح دل پيدا شدى

يعنى ، گنجايش در حوصله و ادراك واسع و فهم گشاده بودى .

قوله :

چونكه نامحرم درآيد از درم * در پسِ پرده شود « 2 » اهل حرم

او سخن درويشان را تشبيه كرد به شير كه بىرضيع از پستان جان بچكد « 3 » . اينجا تشبيه مىفرمايد ، چه نازنينان دلخواه كه در نظر محرمان حرم كبريا جلوه كنند و از

( 1 ) الفتح ( 48 ) آيهء 10 : « دست خدا بالاى دستهايشان است . » ( 2 ) در نسخهء ق : پرده در پنهان شوند . ( 3 ) منظور شارح اين بيت است : اين سخن شيرست در پستان جان * بىكشنده خوش نمىگردد روان