مكاشفات رضوى ( شرح مثنوى مولانا جلال الدين محمد بلخى ) 0 فارسى ) — الصفحة ١٤٨

داستان پير چنگى . . . الخ .

قوله :

[ مطلق آن آواز خود از شه بوَد ] * گرچه از حلقوم عبد اللّه بوَد

مراد از عبد اللّه ، ولى كامل بود .

قوله :

رَوْ كه بى يسمع و بى يبصر تويى * سرّ تويى چه جاى صاحب سرّ تويى

در حديث آمده : « لا يزال عبدى يتقرّب الى النّوافل حتّى احبّه فاذا احب كنت سمعه و بصره و يده و لسانه فبى يسمع و بى يبصر و بى يبطش و بى ينطق « 1 » » . پس دم اوليا ، دم حضرت إله باشد .

قوله :

گر تويى گويم « 2 » ترا گاهى منم * هرچه گويم آفتاب روشنم

يك جا از براى استتار از نظر اغيار به حبّ خود مىگويد : « إِنَّكَ لا تَهْدِي مَنْ أَحْبَبْتَ . » « 3 » و « إِنَّكَ مَيِّتٌ وَ إِنَّهُمْ مَيِّتُونَ . » « 4 » و يك جا براى روشنايى چشم واقفان اسرار مىگويد : « ما رَمَيْتَ إِذْ رَمَيْتَ وَ لكِنَّ اللَّهَ رَمى . » « 5 » و « إِنَّ الَّذِينَ يُبايِعُونَكَ إِنَّما يُبايِعُونَ اللَّهَ . » « 6 »

قوله :

ظلمتى را كآفتابش برنداشت * [ از دم ما گردد آن ظلمت چو چاشت ]

آن ظلمت ، كفر و شرك و زندقه و الحاد است .

قوله :

آدمى را او به خويش اسما نمود * ديگران از « 7 » آدم اسما مىگشود

مصرع اول ) اشارت [ است ] به كريمهء : « وَ عَلَّمَ آدَمَ الْأَسْماءَ كُلَّها . » « 8 » و مصرع ثانى ) به

( 1 ) نك : تمهيدات : ص 271 [ اين حديث به قرب نوافل معروف است ] . « هميشه بندهء من با نوافل به من نزديك مىشود تا اينكه او را دوست بدارم . چون دوستش شدم ، گوش او و چشم او و دست او و زبان او شوم كه به آن مىشنود و مىبيند و حمله مىكند و سخن مىگويد . » ( 2 ) در نسخهء ق : مىگويم . ( 3 ) القصص ( 28 ) آيهء 56 : « تو هركس را بخواهى هدايت نمىكنى . » ( 4 ) الزّمر ( 39 ) آيهء 30 : « تو مىميرى و آنها نيز مىميرند . » ( 5 ) الأنفال ( 8 ) آيهء 17 : « و آنگاه كه تير مىانداختى ، تو تير نمىانداختى ، خدا بود كه تير مىانداخت . » ( 6 ) الفتح ( 48 ) آيهء 10 : « آنان كه با تو بيعت مىكنند جز اين نيست كه با خدا بيعت مىكنند . » ( 7 ) در نسخهء ق : را ز . ( 8 ) البقرة ( 2 ) آيهء 31 : « و نامها را به تمامى به آدم بياموخت . »