مكاشفات رضوى ( شرح مثنوى مولانا جلال الدين محمد بلخى ) 0 فارسى ) — الصفحة ١٤٣

بيرون انداختن خواجه طوطى را . . . الخ ( از سر داستان تا اينجا كه مىفرمايند )

يعنى ، پيوسته در سعى و طلب بايد بود و اين حال تا دم مرگ بايد مستمرّ باشد . كارى كه دوام پذيرد ، بركت گيرد . « أفضل الأعمال ادومها و ان قلّ « 1 » » كلّيّه آن است كه تحصيل راجع به وجود است و تعطيل به عدم . و وجود خير است و عدم شرّ . پس كوشش به از عطاست . شيخ نظامى گنجه گويد :

[ غافل منشين ورقى مىخراش ] * گر بنويسى قلمى مىتراش « 2 »

قوله :

تا دم آخر دمِ « 3 » آخر بوَد * [ كه عنايت با تو صاحب سرّ بوَد ]

يعنى ، هركه را عنايت حقّ رفيق و محرم او شد ، تا نفس آخر هر نفس را نفسِ آخرين مىداند و به مقتضاى او كار مىكند .

قوله :

هرچه كوشد جان كه در « 4 » مرد و زنست * گوش و چشم شاهِ جان بر روزنست

قال جلّ سبحانه : « وَ اللَّهُ بِما تَعْمَلُونَ بَصِيرٌ . » « 5 »

بيرون انداختن خواجه طوطى را . . . الخ ( از سر داستان تا اينجا كه مىفرمايند )

بيرون انداختن خواجه طوطى را . . . الخ ( از سر داستان تا اينجا كه مىفرمايند )

قوله :

دشمنان او را ز غيرت مىدرند * دوستان هم روزگارش مىبرند

تنبيه است بر آنچه بالا گفته بود كه شهرت سبب آفت است ، اينجا انواع آفت ما را صريح باز نمود تا واضح شود كه اين حكايت مبنى بر منع صفت اشتهار است و قطع نظر از آرايش و رنگينى روزگار .

قوله :

آنكه غافل باشد « 6 » از كشت و بهار * او چه داند قيمت اين روزگار

يعنى ، لذّت رفع اسباب شهرت كسى كه درنيافته باشد ، قدر روزگار گمنامى چه داند !

( 1 ) [ ترجمهء عبارت ، در فحواى متن آمده است ] . ( 2 ) مخزن الاسرار ؛ نظامى گنجه‌يى ، تصحيح دستگردى ، بيت 85 . ( 3 ) در نسخهء ق : دمى . ( 4 ) همان : اگر . ( 5 ) البقرة ( 2 ) آيهء 265 ؛ آل عمران ( 3 ) آيهء 156 ؛ . . . ، : « خدا به كارهاى شما بيناست . » ( 6 ) در نسخهء ق : بود .