مكاشفات رضوى ( شرح مثنوى مولانا جلال الدين محمد بلخى ) 0 فارسى ) — الصفحة ١٤٠

تفسير قول حكيم سنايى : به هرچه از راه و امانى چه كفر آن حرف و چه ايمان / . . . الخ

در خطاب به عشق است . شرح جان شرحه شرحه بازگفتن ، آن باشد كه آنچه با جان عشّاق كرده باشد ، رمزى از آن بازگويد .

قوله :

كز كرشمهء « 1 » غمزهء غمّازه‌اى * بر دلم بنهاد داغ « 2 » تازه‌اى

از غمزهء غمّاز ، تجلّى كه تأثيرات عجيبهء جذبات غريبه داشته باشد و گاه منكشف و گاه محتجب ، مراد است .

قوله :

من حلالش كردم و « 3 » خونم بريخت * من همىگفتم حلال او مىگريخت

ظاهرا بر حضرت مولوى نور تجلّى منكشف شد و باز مستور گرديد . از اين بيت تا جايى كه مىفرمايد : صبح شد ، بيان همين حالت است .

قوله :

شرح گل بگذار از بهر خدا * شرح بلبل گو كه از گل شد جدا

خطاب با دل است . يعنى ، از اوصاف متجلّى ، انتقال به اوصاف متجلّى له كن .

قوله :

جور و احسان رنج و شادى حادثست * حادثان ميرند و حقشان وارثست

قال - جلّ سبحانه : « [ وَ ] إِنَّا لَنَحْنُ نُحْيِي وَ نُمِيتُ وَ نَحْنُ الْوارِثُونَ . » « 4 »

قوله :

تو قياس از حالت انسان مكن * منزل اندر جور و در احسان مكن

يعنى ، محبّت قديم را كه معلّل به علّت نيست ، با محبّت انسان كه حادث است قياس مكن .

قوله :

صبح شد اى صبح را پشت و پناه * عذر مخدومى حسام الدّين بخواه

شايد كه از صبح ، همين صبح صادق مراد باشد . يعنى ، شب در مشاهدهء انوار گذشت و نظم ابيات مثنوى كه به نام شيخ حسام الدّين است ، به سبب استغراق متروك و موقوف

( 1 ) در نسخهء ق : كرشم . ( 2 ) همان : داغى . ( 3 ) همان : ار . ( 4 ) الحجر ( 15 ) آيهء 23 : « هرآينه ما هستيم كه زنده مىكنيم و مىميرانيم و بعد از همه باقى مىمانيم . »