مكاشفات رضوى ( شرح مثنوى مولانا جلال الدين محمد بلخى ) 0 فارسى ) — الصفحة ١٣٩

تفسير قول حكيم سنايى : به هرچه از راه و امانى چه كفر آن حرف و چه ايمان / . . . الخ

قوله :

اين من و ما بهر آن برساختى * تا تو بر « 1 » خود نرد خدمت باختى

يعنى ، ما و من آلات و ادوات بازى است و بازيگر يكى است .

قوله :

تا من و توها همه يك جان شوند * عاقبت مستغرق جانان شوند

اين مرتبه را در اصطلاح صوفيه ، جمع بعد الفرق نامند .

قوله :

اين همه هست و بيا اى امر كن * اى منزّه از بيان « 2 » و از سخُن

يعنى ، اين همه عبارات و اشارات كه براى تقرّب افهام انگيخته شد و در شأن تو همه مجاز است [ و ] مسلّم و به جاى خود است ، واگذار و مرا به حقيقت خود درياب . پس امر كن ، به قطع اضافت به معنى آمر و حاكم و كارفرما باشد .

قوله :

چشم جسمانه تواند ديدنست * [ در خيال آرد غم و خنديدنست ]

يعنى ، چشم هيچ كس تو را نتواند ديد ؛ زيرا كه ديد جسمانه ، محتاج به جهت جسم و صورت باشد . چون ادراك صورت كند ، در آيينهء خيال نقش خوشى يا ناخوشى آن صورت مرتسم گرداند . و اين ديدِ جسم و خيال دل ، نه شايستهء جناب كبريا باشد . چنانچه مىفرمايند ؛

قوله :

دل كه او بستهء غم و خنديدنست * تو مگو كو لايق آن ديدنست

از غم و خنده ، قبض و بسط مراد است .

قوله :

باغ سبز عشق كو بىمنتهاست * جز غم و شادى درو بس ميوه‌هاست

از عشق ، ذات مطلق خواسته .

قوله :

در زكات روى خود « 3 » اى خوبروى * شرح جان شرحه شرحه بازگوى

( 1 ) در نسخهء ق : با . ( 2 ) همان : بيا . ( 3 ) همان : ده زكات روى خوب .