مكاشفات رضوى ( شرح مثنوى مولانا جلال الدين محمد بلخى ) 0 فارسى ) — الصفحة ٩٠

هم در بيان مكر خرگوش

انكار وجود نور كرده‌اند و آنها مىفرمايند ؛

قوله :

ليك چون در رنگ گم شد هوش تو * شد ز نور آن رنگها روپوش تو

چونكه شب آن رنگها مستور بود * پس نديدى « 1 » ديدِ رنگ از نور بود

حاصل نقص آنكه ، وقت غروب شمس و غيبت سراج ، تفرقه در محل ظلمت و نور ضرورت پيدا شود . پس منكران بايد كه اعتراف نمايند به وجود نور و بدانند كه نور وراى الوان است . ليكن از جهت شدت اتحاد به الوان ممتاز نمىشود و از غايت ظهور مخفى مىنمايد . امّا ارباب بصاير را اول نظر بر نور افتد : « ما رأيت شيئا الّا رأيت اللّه قبله « 2 » » . و اهل بصيرت دو قسم‌اند : بعضى اشيا را به دو بينند و بعضى او را به اشيا .

طبقهء اولى ) صاحب مشاهده‌اند كه درجهء صديقين دارند و دوم ) علماى راسخين كه به استدلال ، مرتبهء شناخت حاصل كنند . و از حال صديقان حق تعالى در كلام خود خبر داد و فرمود : « أَ وَ لَمْ يَكْفِ بِرَبِّكَ أَنَّهُ عَلى كُلِّ شَيْءٍ شَهِيدٌ . » « 3 » و بر حال طبقهء ثانى ، تنبيه فرمود : « سَنُرِيهِمْ آياتِنا فِي الْآفاقِ وَ فِي أَنْفُسِهِمْ . » « 4 » و بعد از اين دو ، غافلين و محجوبين صورت باشند : « مُذَبْذَبِينَ بَيْنَ ذلِكَ لا إِلى هؤُلاءِ وَ لا إِلى هؤُلاءِ . » « 5 »

قوله :

نيست ديدِ رنگ بىنور برون * همچنين رنگ خيال اندرون

اين بيت و ابيات ما بعد اشارت است به آيهء : « اللَّهُ نُورُ السَّماواتِ وَ الْأَرْضِ . » « 6 » پس هيچ چيز را بىاو ظهور نباشد و در نور ظاهر . و نور الهى [ را ] اين تفاوت است كه نور ظاهر به غروب شمس و قمر و انطفاى سراج و نيران با محجوب شدن هريك غايب شود ، امّا نور

( 1 ) در نسخهء ق : بديدى . ( 2 ) نك : تمهيدات ؛ صص 56 و 280 [ با اندكى تفاوت ] سخن از حضرت على - ع - است . « چيزى را نديدم ، مگر پيش از آن خداى را ديدم . » ( 3 - 4 ) فصّلت ( 41 ) آيهء 53 : « زودا كه آيات قدرت خود را در آفاق و در وجود خودشان به آنها نشان خواهيم داد [ تا برايشان آشكار شود كه او حقّ است ] . آيا اينكه پروردگار تو در همه جا حاضر است كافى نيست ؟ » ( 5 ) النّساء ( 4 ) آيهء 143 : « سرگشتگان ميان كفر و ايمانند : نه با اينان و نه با آنان . » ( 6 ) النّور ( 24 ) آيهء 35 : « خدا نور آسمانها و زمين است . »