مكاشفات رضوى ( شرح مثنوى مولانا جلال الدين محمد بلخى ) 0 فارسى ) — الصفحة ٨٧

هم در بيان مكر خرگوش

اشارت [ است ] به آيهء : « مَنِ اتَّخَذَ إِلهَهُ هَواهُ » « 1 » الخ . و به حديث نبوى كه فرمود :

« لا يؤمن أحدكم حتّى يكون هواه تبعا لما جئت به « 2 » . »

توليدن شير از دير آمدن خرگوش

توليدن شير از دير آمدن خرگوش

قوله :

[ شير مىگفت از سرِ تيزى و خشم ] * كز رهِ گوشم عدو بربست چشم

يعنى ، از استماع كلمات فريب‌آميز ، راه مقصد نديدم .

قوله :

[ پوست باشد مغز بد را عيب‌پوش ] * مغز نيكو را ز غيرت غيب‌پوش

يعنى ، غيرت پوست نخواهد كه مغز نيكو را در نظرها جلوه دهد ؛ بلكه آن مغز در غيب و از نظرها غايب باشد .

قوله :

خوش بوَد پيغامهاى كردگار * [ كو ز سر تا پاى باشد پايدار ]

پيغامها ، كنايه از اوامر و نواهى كه مؤدّى به سعى است و كسب ، نه بهر تعطيل .

قوله :

زانكه بَوشِ پادشاهان از هواست * بارنامهء انبيا از كبرياست .

بوش ، به معنى كرّ و فرّ [ و ] خودنمايى باشد ؛ و مراد از بارنامه ، صحف و كتب انبيا .

قوله :

نام احمد نام جمله انبياست * [ چونكه صد آمد نود هم پيش ماست ]

زيرا كه دلالت مىكند بر ذاتى كه جامع كمالات جميع انبياست . همه گفتى ، چو مصطفى گفتى . و اين بيت دفع و حلّ مقدّر است كه اگر منكر بگويد بارنامهء انبياى سابق كجاست ، جواب اين باشد .

هم در بيان مكر خرگوش

هم در بيان مكر خرگوش

قوله :

تا چه عالمهاست در سوداى عقل * تا چه با پهناست آن « 3 » درياى عقل

( 1 ) الفرقان ( 25 ) آيهء 43 ؛ الجاثية ( 45 ) آيهء 23 : « آيا آن كس را كه هواى نفس را به خدايى گرفته بود ، ديدى ؟ » ( 2 ) « يكى از شما ايمان نمىآورد تا اينكه پيرو هوايش شود به خاطر آنچه براى او آوردم . » ( 3 ) در نسخهء ق : اين .