شرح گلشن راز ( فارسى ) — الصفحة ٢٤٧

جواب

نه آن اين گردد و نه اين شود آن * همه اشكال گردد بر تو آسان

جهان خود جمله امر اعتبارى است * چو آن يك نقطه كاندر دور سارى است

برو يك نقطه آتش بگردان * كه بينى دايره از سرعت آن

يكى گر در شمار آيد به ناچار * نگردد واحد از اعداد بسيار

حديث ما سوى الله را رها كن * به عقل خويش اين را ز آن جدا كن

چه شك دارى در آن كاين چون خيال است * كه با وحدت دويى عين محال است

عدم مانند هستى بود يكتا * همه كثرت ز نسبت گشت پيدا

ظهور اختلاف و كثرت شأن * شده پيدا ز بوقلمون امكان

وجود هر يكى چون بود واحد * به وحدانيت حق گشت شاهد

سؤال 15 [ چه خواهد اهل معنى زان عبارت * كه سوى چشم و لب دارد اشارت ؟ ]

سؤال 15 [ چه خواهد اهل معنى زان عبارت كه سوى چشم و لب دارد اشارت ؟ ]

چه خواهد اهل معنى زان عبارت * كه سوى چشم و لب دارد اشارت ؟

چه جويد از سر زلف و خط و خال * كسى كاندر مقامات است و احوال ؟

جواب

جواب

هر آن چيزى كه در عالم عيان است * چو عكسى ز آفتاب آن جهان است

جهان چون زلف و خط و خال و ابروست * كه هر چيزى بجاى خويش نيكوست

تجلى گه جمال و گه جلال است * رخ و زلف آن معانى ز امثال است

صفات حق تعالى لطف و قهر است * رخ و زلف بتان را ز آن دو بهر است

چو محسوس آمد اين الفاظ مسموع * نخست از بهر محسوس است موضوع

ندارد عالم معنى نهايت * كجا بيند مر او را لفظ غايت

هر آن معنى كه شد از ذوق پيدا * كجا تعبير لفظى يابد او را

چو اهل دل كند تفسير معنى * به مانندى كند تعبير معنى

كه محسوسات از آن عالم چو سايه است * كه اين چون طفل و آن مانند دايه است

به نزد من خود الفاظ مأوّل * بر آن معنى فتاد از وضع اول

نه محسوسات خاص از عرف عام است * چه داند عام كان معنى كدام است ؟

نظر چون در جهان عقل كردند * از آنجا لفظها را نقل كردند

تناسب را رعايت كرد عاقل * چو سوى لفظ معنى گشت نازل