شرح گلشن راز ( فارسى ) — الصفحة ٢٤٥

قاعدة

هر آنچ آن گردد اندر حشر پيدا * ز تو در نزع مىگردد هويدا

تن تو چون زمين سر آسمان است * حواست انجم و خورشيد جان است

چو كوه است استخوانهايى كه سخت است * نباتت موى و اطرافت درخت است

تنت در وقت مردن از ندامت * بلرزد چون زمين روز قيامت

دماغ آشفته و جان تيره گردد * حواست همچو انجم خيره گردد

مسامت گردد از خوى همچو دريا * تو در وى غرقه گشته بىسر و پا

شود از جان كنش اى مرد مسكين * ز سستى استخوانها پشم رنگين

بهم پيچيده گردد ساق با ساق * همه جفتى شود از جفت خود طاق

چو روح از تن به كليّت جدا شد * زمينت قاع صف‌صف لا ترى شد

بدين منوال باشد حال عالم * كه تو در خويش مىبينى دمادم

بقا حق است و باقى جمله فانى است * بيانش جمله در سبع المثانى است

به « كلّ من عليها فان » بيان كرد * « لفى خلق جديد » هم عيان كرد

بود ايجاد و اعدام دو عالم * چو خلق و بعث نفس ابن آدم

هميشه خلق در خلق جديد است * وگرچه مدت عمرش مديد است

هميشه فيض فضل حق تعالى * بود از شأن خود اندر تجلّى

از آن جانب بود ايجاد و تكميل * وز اين جانب بود هر لحظه تبديل

و ليكن چون گذشت اين طور دنيى * بقاى كل بود در دار عقبى

كه هر چيزى كه بينى بالضرورت * دو عالم دارد از معنى و صورت

وصال اولين عين فراق است * مر آن ديگر ز عند الله باق است

مظاهر چون فتد بر وفق ظاهر * در اول مىنمايد عين آخر

بقا اسم وجود آمد و لكن * به جايى كان بود ساير چو ساكن

هر آنچ آن هست بالقوه درين دار * به فعل آيد در آن عالم به‌يك‌بار

ز تو هر فعل كاول گشت صادر * بر آن گردى به بارى چند قادر

به هر بارى اگر نفع است اگر ضرّ * شود در نفس تو چيزى مدّخر