شرح گلشن راز ( فارسى ) — الصفحة ٢٤٠

جواب

ز حال خويشتن پرس اين قدر چيست ؟ * وزآنجا باز دان اهل قدر كيست ؟

هر آن‌كس را كه مذهب غير جبر است * نبى فرمود كو مانند گبر است

چنان كان گبر يزدان و اهرمن گفت * مر اين نادان احمق ما و من گفت

به ما افعال را نسبت مجازيست * نسبت خود در حقيقت لهو بازيست

نبودى تو كه فعلت آفريدند * ترا از بهر كارى برگزيدند

به قدرت بىسبب داناى بر حق * به علم خويش حكمى كرده مطلق

مقدر گشته پيش از جان و از تن * براى هر يكى كارى معيّن

يكى هفتصد هزاران سال طاعت * بجاى آورد و كردش طوق لعنت

دگر از معصيت نور و صفا ديد * چو توبه كرد نام اصطفا ديد

عجب‌تر آنكه اين از ترك مأمور * شد از الطاف حق مرحوم و مغفور

مر آن ديگر ز منهى گشته ملعون * زهى فعل تو بىچند و چه و چون

جناب كبريايى لاابالى است * منزّه از قياسات خيالى است

چه بود اندر ازل اى مرد نااهل ؟ * كه اين يك شد محمد و آن ابو جهل

كسى كو با خدا چون و چرا گفت * چو مشرك حضرتش را ناسزا گفت

ورا زيبد كه پرسد از چه و چون * نباشد اعتراض از بنده موزون

خداوندى همه در كبريائيست * نه علت لايق فعل خداييست

سزاوار خدايى لطف و قهر است * و ليكن بندگى در جبر و فقر است

كرامت آدمى را اضطرار است * نه آن كو را نصيبى ز اختيار است

نبوده هيچ چيزش هرگز از خود * پس آنگه پرسدش از نيك و از بد

ندارد اختيار و گشته مأمور * زهى مسكين كه شد مختار مجبور

نه ظلم است اينكه عين علم و عدل است * نه قهر است اينكه محض لطف و فضل است

به حكمت زان سبب تكليف كردند * كه از ذات خودت تعريف كردند

چو از تكليف حق عاجز شوى تو * به‌يك‌بار از ميان بيرون روى تو

به كليت رهايى يا بى از خويش * غنى گردى به حق اى مرد درويش